Australië is een gigantisch continent, maar er zijn in totaal slechts 40 grote steden; steden met meer dan 40.000 inwoners. Ter vergelijking: in Nederland tellen we al 31 gemeenten met meer dan 100.000 inwoners. Maar in dit relatief kleine aantal steden zijn wel veel architectonische hoogstandjes te vinden van (vaak) Australische architecten. 

Glenn Murcutt: nooit massaprojecten

Glenn Murcutt (1936) is een van de beroemdste architecten van Australië en tevens degene die Australische architectuur internationaal op de kaart heeft gezet. Murcutt sleepte in de loop der jaren vele prijzen - waaronder een Pritzker Prize (de belangrijkste internationale prijs voor architectuur) - in de wacht, maar koos er bewust voor om alleen in zijn eigen vaderland te werken. Daar richt hij zich op het creëren van duurzame architectuur die perfect aangepast is aan het Australische klimaat.

blockquote
Het doet me niets dat mensen kritiek hebben op het gebouw
Architect Harry Seidler over Blues Point Tower

De winst van de Pritzker Prize was bijzonder omdat Murcutt nooit iets buiten Australië had gebouwd en alleen woningen maakte. Architecten zoals Murcutt zouden eerder nooit zo’n prijs ontvangen. Ook na die prijs heeft hij nooit buiten Australië gebouwd. Hij had desondanks veel internationale invloed.

Murcutt koos ervoor om in zijn vaderland te blijven werken en zich te specialiseren in duurzame architectuur die perfect aansluit op het klimaat in Australië. Zo gebruikte hij als een van de eersten golfplaten. Ook tekent hij nog steeds met potlood en papier. Hij vindt namelijk dat er geen emotie zit in een muis en computer. ‘Die is er niet. Het is saai, doodsaai.’

Close Up: Glenn Murcutt - Spirit of place

Harry Seidler: controversieel maar meesterlijk

Een andere Australiër die het Australische klimaat verwerkte in zijn ontwerpen is Harry Seidler (1923 - 2006). Het verschil met zijn collega Murcutt is dat Seidler nogal controversieel was en zich daarmee niet altijd geliefd maakte. Hij maakte regelmatig arrogante en provocatieve opmerkingen over wat moderne architectuur precies betekende. Hij vond bijvoorbeeld dat er in Australië geen enkele architect was die ‘het hart sneller liet kloppen’. 

Tegelijkertijd was hij ontzettend goed in zijn werk en inspireerde hij net zoveel mensen als hij er boos maakte. Volgens hem is architectuur ‘geen inspirerende business, maar een rationeel proces dat hopelijk mooie dingen teweeg brengt’. Seidler was dé pionier van het Modernisme en degene die de Bauhaus naar Australië bracht. 

                                8x de beste Close Up documentaires over internationale architecten

Kritiek op zijn werk pareerde Seidler zonder enige moeite. ’Het doet me niets dat mensen kritiek hebben op het gebouw’, zei Seidler over het Blues Point Tower appartementencomplex. ‘Wat verwacht je van analfabeten. Ze zijn ongevoelig en ongeschoold dus waarom zou ik dat serieus nemen?’ Seidler noemde het gebouw in 1961 naar de Jamaicaanse analfabeet Billy Blue die in 1801 getransporteerd werd vanwege het stelen van suiker. Blue werkte vele jaren in een veerboot en leefde op de plek waar nu de Blues Point Tower staat.

Ondanks de constante controverse, bleef hij tot zijn dood in 2006 een van de belangrijkste architecten van de tweede helft van de vorige eeuw. Seidlers nalatenschap laat zien welke architectuur het beste past bij het zonnige Australische klimaat. Hij paste beton op inventieve wijze toe en zijn werk is een verrijking voor de steden door de pleinen die hij introduceerde in de openbare ruimte.

Bekijk Close Up: Modernisme in Australië - Architect Harry Seidler

John Denton, Bill Corker en Barrie Marshall 

Ook het architectenbureau Denton, Corker en Marshall kreeg vooral in de beginjaren veel kritiek. Fans en critici geven hun mening over het werk van dit bureau dat in de jaren negentig zó gezichtsbepalend werd voor de stad Melbourne, dat er een onvermijdelijke backlash volgde. 'De kritiek op de City Square was niet mals. Het was een belangrijke les over de dynamiek van de stad. We raakten meteen betrokken bij de stedelijke politiek. Daar worden soms heel nare spelletjes gespeeld.' 

Het bureau begon in 1974 en heeft behalve in Australië ook veel in Azië en Engeland ontworpen. De architecten realiseerden bijvoorbeeld ook het markante ontwerp voor het Australische paviljoen op de Biënnale van Venetië. Hun stijl kenmerkt zich als modern, minimalistisch en ‘heroïsch’.

Deel dit artikel