Krisztina de Châtel manifesteert zich al 42 jaar lang, op hoog niveau, als choreograaf met haar onmiskenbare eigen stijl. De onbetwiste meester van de minimale dans werd zij genoemd, maar zij bleef haar werk door de jaren heen vernieuwen.

Jeugd in Hongarije

Krisztina wordt geboren in Boedapest in 1943. Haar vader is een beroemde Hongaarse reumatoloog en haar moeder een 17 jaar jongere Hollandse schone. Ze heeft een moeilijke relatie met haar vader die haar erg streng opvoedt en haar niet ziet staan. Haar moeder wil in Krisztina een grote kunstenares zien, een ambitie die zij heimelijk ook voor zichzelf koesterde. Krisztina noemt haar verwend en lui en ziet haar vanwege het leeftijdverschil met haar vader meer als een oudere zus. 

Na haar school wordt steeds duidelijker dat ze met dans verder wil. Maar niet de klassieke Russische balletten die in Hongarije gangbaar zijn, maar de nieuwe Moderne dansen, die vanuit de ‘Nieuwe Wereld’ naar West-Europa zijn overgewaaid. Haar moeder wil haar met connecties en vriendjespolitiek in de kunstwereld van Boedapest lanceren, maar daar wil de koppige Krisztina niet aan mee werken. Het communistische Hongarije biedt geen ruimte voor de ontplooiing voor jonge kunstenaars in die tijd en een breuk met haar ouders was onafwendbaar. Ze besluit te vluchten.

Haar werk

Na de Hongaarse opstand in 1956 is het moeilijk om uit Hongarije te komen, maar omdat haar Hollandse opa financieel voor haar instaat, lukt het haar toch om op 20-jarige leeftijd te vertrekken. Uiteindelijk heeft Krisztina zich kunnen wortelen in Nederland. In Amsterdam startte ze haar eigen dans ensemble halverwege de jaren 70 en vond ze gelijkgestemden in de kunstwereld, die haar beïnvloedde en waar ze mee zou samenwerken. Ze bouwt aan een groot en belangrijk oeuvre dat van niet te onderschatte waarde is voor de Nederlandse dans en daarbuiten.

Haar werk draait om contrasten en confrontaties. De externe lichamelijke confrontatie met de elementen en de interne strijd tussen passie en beheersing, tussen individuele vrijheid en geborgenheid. Herhalingen van bewegingen of patronen en pure abstracte vormen die niet meer betekenis hebben dan pure vorm. Een ander belangrijk aspect in haar dans is haar samenwerking met beeldend kunstenaars, die het decor vaak specifiek en kenmerkend gevormd hebben. 

De documentaire

Filmmakers Manon Lichtveld & Bas Westerhof reizen met De Châtel terug naar haar geboortehuis in Boedapest. Daar gaan zij op zoek naar de bronnen van wat zij noemen de 'uitzinnige beheersing' van De Châtel. Langzaam wordt duidelijk dat deze karaktereigenschap mogelijk een gevolg is van de voortdurende strijd tussen De Châtels disciplinaire opvoeding en haar ongebreidelde drang tot expressie.
 

Deel dit artikel