De Britse kunstenares Paula Rego (1935) groeide op in Portugal, een 'verschrikkelijk land voor vrouwen', zoals haar vader haar vertelde toen ze nog een meisje was. In weerwil van moeilijke omstandigheden, waarin ook haar persoonlijke strijd met depressie een rol speelde, wist Rego zich te ontwikkelen tot een begaafd kunstenares

Magisch realisme

Het figuratieve werk van Rego geeft een blik in een wereld van persoonlijke tragedie, perverse fantasieën en ongemakkelijke waarheden. De stijl die ze hanteert kan gezien worden als magisch realisme. Toen het expressionisme aan het begin van 20e eeuw in opkomst was en schilderijen steeds abstracter werden, deden een aantal schilders juist het tegenovergestelde: ze schilderden de realiteit, maar namen de verbeelding als uitgangspunt in plaats van de realiteit. Magisch realisme is, in de schilderkunst, een stijl die met licht, kleur, vorm en diepte een vervreemdende sfeer creëert. Nederland kende in de vorige eeuw een aantal bekende kunstenaars die schilderde in deze stijl zoals Pyke Koch en ook Carel Willink. 

Het tekenen leerde ze van haar moeder, die zonder goed te kijken alles kon natekenen. Natekenen zoals haar moeder dat deed vond Rego maar niks: ze schilderde in die tijd liever naar eigen fantasie. Haar moeder had een grote invloed op de manier waarop Rego de wereld bekeek en daarmee indirect ook op thema's die Rego gebruikt voor haar kunst. ‘M’n moeder was het slachtoffer van de maatschappij waarin ze leefde. Die maatschappij was dodelijk voor vrouwen. Daarom verfoeide ik die.’ 

Abortus serie

Toen Rego haar man Victor ontmoette was hij nog een getrouwd man. Iedereen wist het, maar het was klaarblijkelijk geen probleem. Rego raakte meerdere keren zwanger van hem en heeft meerdere abortussen gehad. Heel 'normaal' in die tijd, ook al was het plegen van een abortus destijds illegaal. ‘Iedereen deed het. Dan vroeg je een vriend van een vriend, zo ging dat dan’.

De meest gruwelijke methoden werden gebruikt, niet zelden met dodelijke afloop. Voor een referendum voor de legalisering van abortussen maakt Rego in 1998 de serie Untitled. The Abortion Pastels. De kijker wordt in deze serie geconfronteerd met de pijnlijke waarheid als het gaat om illegale abortussen. De schilderijen weergeven vrouwen die een onveilige abortus hebben ondergaan. Allemaal zitten of liggen ze op bed, met vaak een grimas op het gezicht, of hurken boven een ketel of emmer.

blockquote
M’n moeder was het slachtoffer van de maatschappij waarin ze leefde. Die maatschappij was dodelijk voor vrouwen.
Paula Rego

‘Ik denk dat het het beste is wat ik ooit heb gemaakt, want ze zijn volkomen echt', zegt Rego over de serie. 'De wil om te overleven, de opstandigheid en het feit dat je nooit schuld voelt, want er komt geen schuld aan te pas. Het is een vorm van overleven. Het is het enige waarvoor ik zal vechten, want ik vind het echt weerzinwekkend dat het verboden is.’

Secrets & Stories

De documentaire Secrets & Stories geeft een uniek kijkje in het leven en werk van de beroemde schilder, geregisseerd door haar zoon, de filmmaker Nick Willing. Normaliter geeft Rego niet veel prijs over haar privéleven, maar voor deze docu deelt Rego voor de eerste keer haar geheimen en verhalen met haar zoon, zoals haar strijd tegen het fascisme, de vrouwonvriendelijke kunstwereld en depressie.

Deel dit artikel