Het maken van de televisieserie Diederik & Da Vinci, was een aaneenschakeling van kippenvelmomenten. "Da Vinci is mijn leven binnengewandeld en laat me nooit meer los."

Once in a lifetime

Terwijl in de zalen van het Haarlemse Teylers Museum bezoekers schouder aan schouder een glimp proberen op te vangen van zeldzame tekeningen van Leonardo da Vinci, vertelt theatermaker Diederik van Vleuten in de eeuwenoude bibliotheek op de eerste verdieping hoe hij helemaal alleen voor de Mona Lisa stond. "In mijn eentje! Dat kun je in de verste verte niet voorstellen. Toen ik die lege Mona Lisa-zaal in liep, zei ik hardop tegen mezelf: “Dit maak je maar één keer in je leven mee.”"

Kerken en ijsjes

Met tentoonstellingen (zoals in Teylers Museum), lezingen en nieuwe boeken wordt dit jaar wereldwijd stilgestaan bij de vijfhonderdste sterfdag van Leonardo da Vinci (1452-1519). In de televisieserie Diederik & Da Vinci neemt Van Vleuten ons bij de hand om het levensverhaal van de beroemdste kunstenaar uit de Renaissance te vertellen. "We beginnen bij de Mona Lisa. Wie is nu die maker? Wie is de man wiens schilderij vijf eeuwen later door 40.000 man per dag wordt bekeken? Die vragen stel ik aan de kijker. En dan gaan we op pad."

In de volgende scène loopt Van Vleuten door Vinci, het geboortedorp van Leonardo vlakbij Florence. "Je ziet me in de Chiesa di Santa Croce, de kerk waar hij gedoopt is en waar het doopvont nog staat. En zie je me wandelen met een ijsje, want één op de vijf voorverpakte ijsjes komt uit Vinci. Het is niet alleen Leonardo’s geboorteplaats, maar het heeft ook één van de grootste ijsfabrieken van Italië. Die luchtigheid zit ook in de serie."

Gestorven met een glimlach

Toen Van Vleuten aan de opnames begon, was hij vooral benieuwd naar wat hij zelf nog allemaal zou gaan ontdekken. "Vraag iemand naar Da Vinci en dan krijg je: Mona Lisa, Het laatste avondmaal, kunstenaar, wetenschapper, uomo universalis. Ik wilde natuurlijk dieper graven dan dat. Maar gaandeweg de reis kwam ik erachter: deze man heeft zo’n wervelende geest, zo’n verbeeldingskracht, en hij heeft zo ongelooflijk veel geproduceerd, hier raak je nooit op uitgestudeerd." De openingsscène in het Louvre is als laatste opgenomen. "We zijn begonnen in Italië en geëindigd in Frankrijk. Leonardo is in een kasteel van het Franse hof gestorven. De Mona Lisa, een opdracht van een zijdehandelaar, stond in zijn sterfkamer. Hij heeft het schilderij nooit afgeleverd, vandaar dat het Frans staatsbezit is." Met een lach: "Dat vinden de Italianen niet leuk."

Hij vond het verwarrend om de eerste scène als laatste op te nemen. "Dan sta je na weken draaien in het Louvre en dan heb je die hele reis al in je rugzak zitten." Hij pakt zijn telefoon en scrolt door de foto’s. Diederik in het Uffizi in Florence voor de Aanbidding van de wijzen, weer in een compleet lege zaal. Diederik voor Het laatste avondmaal, helemaal in z’n uppie. Grijnzend: "Ik wil niet zeggen dat je er blasé van wordt, maar je hebt wel al wat gezien. Het Louvre wilde inzage hebben in de teksten die ik zou uitspreken. Ze willen niet dat iemand daar onzin staat te verkopen, en terecht."

blockquote
Da Vinci heeft me geleerd dat nieuwsgierigheid grenzeloos kan zijn
Diederik van Vleuten

Goddelijke interventie

"Leonardo was een bastaard", vertelt Van Vleuten. "De vijftiende eeuw wordt ook wel de gouden eeuw der bastaards genoemd, omdat er zo veel waren. Hij kwam uit een geslacht van notarissen, vier of vijf generaties. Als hij geen buitenechtelijk kind was geweest, was hij ongetwijfeld ook notaris geworden." Met zijn handen en blik omhoog: "De hemel zij dank dat bastaards de titel niet van hun vader mochten overnemen!"

Na een paar intensieve weken met Da Vinci is het genie onder Van Vleutens huid gekropen. "Wat ik van hem geleerd heb? Dat nieuwsgierigheid grenzeloos kan zijn. Hij was bezig met wat, waarom, hoe zit dat? Hij staat bekend als een van de aller-nieuwsgierigste wetenschappers ooit. Ik ben hem nog meer gaan waarderen. Da Vinci is mijn leven binnengewandeld en laat me nooit meer los. Dat is rijkdom."

Deel dit artikel