Klotsende golven, een oneindige horizon, het knisperende zand tussen je tenen - een dag aan zee is voor veel mensen de ultieme plek om te ontspannen en te genieten van de natuur. Ook componisten Vaughan Williams, Britten en Sibelius kwamen er graag en schreven er prachtige muziek over.

'A Sea Symphony' van Ralph Vaughan Williams

Begin 20e eeuw was de zee een hot item. Debussy componeerde ‘La Mer’, Frank Bridge schreef ‘The sea’ en ook dichters grepen het water aan als inspiratiebron voor hun werk. Ralph Vaughan Williams sprong op de boot en combineerde delen uit die werken en gedichten in zijn eerste symfonie ’A Sea Symphony’. De symfonie was eigenlijk eerst een cantate, maar na veel twijfel en lessen bij de grote Maurice Ravel werd het een symfonie met koor.

Het kostte Vaughan Williams een kleine tien jaar om het af te krijgen - het stuk ging in 1910 première. De symfonie bestaat uit vier delen: ‘A song for all seas, all ships’, ‘On the beach at night, alone’, ‘Scherzo, The waves’ en ‘The explorers’.

Een uitvoering van 'Peter Grimes' door Opera North
Een uitvoering van 'Peter Grimes' door Opera North
Een uitvoering van 'Peter Grimes' door Opera North

'Four sea interludes, op. 33' van Benjamin Britten

Britten was gebiologeerd door de Britse kust, waar hij dichtbij woonde. Het komt dan ook niet als een verrassing dat één van zijn grootste opera’s - ‘Peter Grimes’ - over de zee gaat. Het verhaal is gebaseerd op Peter Grimes, een hardhandige visser uit het Engelse dorpje Aldeburgh aan de Noordzee. De ‘Four sea interludes’ zijn vier orkestrale tussendeeltjes, die samen een los concertstuk vormen.

Het eerste deel, waarin zonnestralen voorzichtig door de wolken heen breken, heet ‘Dawn’ en vormt de brug tussen de proloog en de eerste acte. De tweede interlude heet ‘Sunday Morning’ en is extrovert en ritmisch. In het derde deel ‘Moonlight’ wordt de finale van de opera ingezet en zorgt de percussiesestie voor een ware wervelwind. Het laatste deel heet ‘Storm’ en is zowel letterlijk als figuurlijk stormachtig - de zee is hierin ook op te vatten als menselijke emotie.

'The Oceanides' van Jean Sibelius

‘The Oceanides’, in het Fins ‘Aallottaret’, is een symfonisch gedicht van de Finse componist Jean Sibelius. Hij baseerde het werk op de Mediterraanse zeenymfen uit de Griekse Oudheid. Na de première luidde één van de recensies: “the finest evocation of the sea, ever, produced in music”. Het werk is speels en groots en heeft een duidelijke opzet - van een kalme oceaan, naar een naderende storm, naar een donderende climax van wind en golven.

Het laatste akkoord symboliseert de overheersende en ongelimiteerde kracht van de zee. Ook in de kunstwereld werd het werk gewaardeerd als typisch Impressionistisch.

Deel dit artikel