De klassieke muziekwereld kan soms een vrij serieuze toon hebben, maar vergis je niet: componisten, dirigenten en musici houden ook van een goeie grap op z'n tijd. Wat dacht je van Haydns 'Strijkkwartet, nr. 33', waarin het publiek continu voor de gek wordt gehouden? Of die ene keer dat violist Uri Pianka dacht het verkeerde werk te hebben ingestudeerd?

1. Een muzikale grap van Mozart

Het is geen geheim dat componist Wolfgang Amadeus Mozart in het dagelijks leven een beetje een grapjas was. Dat is ook in zijn muziek terug te horen. Een goed voorbeeld is het werk 'Ein musikalischer Spaß, K.522'. De naam zegt het al: het stuk is een muzikaal grapje, vol parodieën, banaliteit en atonaliteit. Ook de musici krijgen het voor hun kiezen - zo moeten de hoorns in het laatste deel onmogelijke noten spelen, die eigenlijk veel te hoog en veel te laag zijn genoteerd. De muziek is zo geschreven, dat het lijkt alsof de musici niet goed weten wat ze doen. Toch is het werk vele keren opgenomen en wordt het nog steeds uitgevoerd.

2. Een verkeerd vioolconcert

In een boek dat is uitgegeven door het Israel Philharmonic Orchestra, vertelt hoornist Yaacov Mishori een grappig verhaal over een 1-aprilgrap die het orkest uithaalde bij violist Uri Pianka. Het orkest had op een avond Tsjaikovski's 'Vioolconcert' op het programma staan. Dirigent Zubin Mehta had bedacht om violist en concertmeester Uri Pianka in de maling te nemen en instrueerde het orkest om op het podium het vioolconcert van een andere componist in te zetten: dat van Mendelssohn.

Waarbij Tsjaikovski's concert begint met een introductie door het orkest, moet in Mendelssohns variant de soloviolist vrijwel direct beginnen. Je kan je voorstellen wat Uri op dat moment voelde... "De schok op zijn gezicht was duidelijk zichtbaar, maar binnen enkele seconden herstelde hij zich en begon hij Mendelssohn te spelen", aldus de schrijver van het boek. Ze hebben de violist twee minuten laten zweten, waarna het publiek op de hoogte werd gesteld en ze de avond vervolgden met het juiste vioolconcert.

3. Heliumballonnen

Het Choir of King’s College, Cambridge bestaat uit 16 mannelijke zangers. De jonge jongens in het knapenkoor - vaak rond de acht of negen jaar - hebben hoge stemmen en zingen de sopraanpartijen. In 2014 publiceerde het koor een opmerkelijke video: door de opkomst van webcasts (videoregistraties), was het niet meer mogelijk jonge jongens in te zetten, waardoor er een gebrek aan hoge stemmen was. Omdat vocale operaties niet in trek waren bij de zangers, bedachten ze iets anders: heliumballonnen. Dat de video op 1 april werd geplaatst, zegt waarschijnlijk genoeg...

4. Een opvliegende dirigent

Een repetitie kan frustrerend zijn, maar de dirigent van dit schoolorkest gaat wel heel ver als er een verkeerde noot wordt gespeeld...

5. De lange pauzes van Haydn

Mozart was goed in grappen uithalen, maar ook één van zijn medecomponisten kon er wat van: Joseph Haydn. In de finale van zijn ‘Strijkkwartet, op. 33’ zit een rondo, met als bijnaam ‘Scherz' (grapje). Het deel begint met een pauze, waardoor het publiek in verwarring wordt gebracht: is het nou al afgelopen? Uit het niets volgt dan een heel harde noot, waardoor de luisteraar weer even wakker wordt geschud. Als de eerste viool vervolgens verder speelt, is er om de twee maten een rust. Deze pauzes worden steeds langer en langer, waardoor het publiek blijft denken dat het werk is afgelopen.

De intentie van de grap was om het publiek te laten lachen, maar er zat nog een gedachte achter: vele musici waren volgens Haydn te conservatief bij het spelen van een rondo, en dit gaf ze een andere kijk op de situatie.

Deel dit artikel