Leonard Bernstein was een ware duizendpoot. Hij dirigeerde, componeerde en exploreerde alle mogelijke muzikale genres. Zijn bijdrage aan de musical 'West Side Story' is hier misschien wel het beste voorbeeld van. Iedereen kent het Amerikaanse verhaal van de verboden liefde tussen Tony en Maria. De klassieke Bernstein schreef de muziek - maar is het daarmee een opera? Of een musical? De redactie duikt dieper in de materie.

In 1957 ging de Amerikaanse musical West Side Story in première op Broadway. De tekst werd geschreven door Arthur Laurents en Stephen Sondheim en de muziek door componist Leonard Bernstein. Regisseur en choreograaf Jerome Robbins nam de productie op zich, en stortte zich vier jaar later tevens op de verfilming van het verhaal.

De musical en film zijn beiden razend populair, bij zowel musicalfans als operaliefhebbers. Het verhaal - een 20e eeuwse vertaling van Romeo en Julia - is typisch Amerikaans om verschillende redenen. De film, muziek en dans zijn een samensmelting van veel verschillende invloeden en genres. Centraal staat de liefde tussen Tony en Maria, die uit elkaar worden gehouden door de verhitte bende-oorlog tussen de Jets en de Sharks. Het decor is een achterstandswijk in New York en de verhaallijn drijft op de spanning tussen verschillende culturen. Deze tegenstellingen zijn uitermate goed terug te horen in de muzikale vertaling van het
verhaal door Leonard Bernstein. Als klassieke componist schreef hij de soundtrack bij de musical.

Leonard Bernstein
Leonard Bernstein

Van alle markten thuis
Dirigeren, componeren, doceren en opera, ballet, musical, symfonie en kamermuziek - Bernstein was van alle markten thuis. Met zijn muziek voor West Side Story zorgde hij voor een waar omslagpunt in de muziekgeschiedenis. Net zoals het verhaal, is de muziek een experimentele samensmelting van genres en cultuur. Zoals Bernstein het zelf graag verwoordde, is het zowel musical als opera. Luister naar het wonderschone lied 'Maria' en je hoort een opera-aria, maar 'America' en 'Gee, Officer Krupke' zijn tot in de tenen musical. De grenzen vervagen, maar er is toch ook duidelijk klassiek terug te vinden in de muziek.

Zo hoor je in het liedje 'Somewhere' een melodie uit Beethovens 'Vijfde pianoconcert' en is in 'Cool' de twaalftoonsmuziek van Schönberg terug te vinden. Klassieke muziek praat in haar eigen moedertaal en gaat in dialoog met jazz en Zuid-Amerikaanse muziek. Toen iemand tijdens een conferentie aan Bernstein vroeg of een bepaald liedje in het genre opera of musical pastte, antwoordde hij: "You just know."

You just know.
Bernsteins antwoord op de vraag of een liedje uit 'West Side Story' binnen het genre opera of musical viel

Met West Side Story doorbrak Bernstein tradities en combineerde hij complexe ritmes en harmonieën met frisse melodieën. Hij experimenteerde graag en maakt met zijn werk nog maar eens duidelijk dat muziek geen label nodig heeft: het gaat om het geluid, de toon en bovenal het gevoel.

100 jaar Bernstein
Omdat het in 2018 100 jaar geleden is dat Bernstein werd geboren, wordt hij het hele jaar extra in de aandacht gezet op NPO Radio 4. Zo was op vrijdag 1 juni zijn 'West Side Story' integraal te horen in Het AVROTROS Vrijdagconcert, live gespeeld door het Radio Filharmonisch Orkest. Daarnaast besteedden radioprogramma's De Ochtend van 4 en De Klassieken extra aandacht aan de componist en zijn werk.

Deel dit artikel