In de serie ‘De brieven van Paul Gauguin’ presenteren we zes vertaalde brieven van Paul Gauguin aan Vincent van Gogh in de periode van 29 februari 1888 tot en met 28 juni 1890. Op dat moment is Gauguin aan het werk in Frankrijk. Met aanvullende verhalen en met fragmenten uit Krabbé zoekt Gauguin proberen we de brieven meer context te geven.

Locatie: Pont-Aven

Mijn beste Vincent,

Wij hebben uw wens vervuld, weliswaar op een andere manier maar dat maakt niet uit aangezien het resultaat hetzelfde is. Onze twee portretten. Aangezien ik geen zilverwit had heb ik loodwit gebruikt en het zou goed kunnen dat deze kleur nog donkerder en zwaarder wordt. Voor de rest is het niet enkel vanuit het oogpunt van kleur gemaakt. Ik voel de behoefte uit te leggen wat ik heb willen maken, niet omdat u niet in staat zou zijn dit zelf te raden maar omdat ik geloof dat ik er niet in geslaagd ben in mijn werk. Het masker van de dief, slecht gekleed en machtig zoals Jean Valjean die zijn nobelheid en innerlijke zachtmoedigheid heeft.

Voorafgaand aan hun samenwerking in Arles stuurden Paul Gauguin en Vincent van Gogh elkaar zelfportretten. Jeroen toont de portretten en vertel wat ze zeggen over de eigenschappen van Vincent en Paul.

Even kennismaken

Dit is het werk dat Gauguin naar Vincent van Gogh stuurde: een zelfportret met portret van Émile Bernard.

Brief-3-A1-Les-Miserables.jpg
Paul Gauguin - Zelfportret met portret van Émile Bernard (Les misérables) (1888)
Brief-3-A1-Les-Miserables.jpg

Het bronstige bloed overstroomt het gezicht en de tinten van een vurige smidse die de ogen omringen, duiden op de hete lava die onze schildersziel in lichterlaaie zet. De tekening van de ogen en de neus vergelijkbaar met de bloemen in Perzische tapijten vatten een abstracte en symbolische kunst samen. De meisjesachtige achtergrond met kinderlijke bloemen is er om te getuigen van onze artistieke maagdelijkheid. En de Valjean, onderdrukt door de maatschappij, vogelvrij verklaard, met zijn liefde, zijn kracht, is hij niet ook het beeld van een impressionist tegenwoordig?

blockquote
Ingemaakt in hun eigen middelmatigheid zoals augurken in azijn
 

En door hem met mijn gelaatstrekken te maken heeft u mijn persoonlijke afbeelding zowel als het portret van ons allen, arme slachtoffers van de maatschappij, wij die wraak nemen door goed te doen - oh! mijn beste Vincent het zou u vermaken om al die schilders van hier te zien, ingemaakt in hun eigen middelmatigheid zoals augurken in azijn. En het maakt niet uit of ze dik, lang of krom met wratten zijn, het zijn nog steeds augurken en zullen altijd augurken blijven.

Eugène, kijk nu! Eugène is Habert, Habert is, zoals u weet, degene die Dupuis vermoord heeft… En zijn mooie vrouw en zijn oude moeder, en de hele bende. En Eugène schildert, schrijft voor de kranten, reist gratis eerste klas, meneer. Er is hier genoeg om je te laten lachen tot je ervan moet huilen. Buiten zijn kunst om, wat een rottig bestaan, en is het werkelijk de moeite waard geweest dat Jezus gestorven is voor deze smerige hansworsten. Als artiest ja, als hervormer denk ik het niet. Vriend Bernard werkt en maakt plannen om ook naar Arles te komen. Laval, die u nog niet kent maar die u wel kent door uw brieven en onze praatjes voegt zich bij ons om u de hand te schudden.

Gauguin sluit een vriendschap met de schilder Charles Laval. Een intelligente jongen waarmee hij het over de schilderkunst kon hebben. Hij gaat met hem zelfs naar Panama. Wat waren ze daar van plan?

Plannen voor Panama

Het gaat niet helemaal zoals verwacht in Panama en Paul Gauguin en Charles Laval boeken een tocht naar een volgende bestemming.

Martinique

Lavals werk ziet er anders uit dan het werk van Gauguin; het is meer impressionistisch. Jeroen legt uit wat het verschil is en waarom hij het werk van Gauguin interessant vindt.

Laval versus Gauguin

De uwe,
Paul Gauguin

Uiteindelijk reist Gauguin naar Arles om met Vincent te werken. Hij kom op 23 oktober 1888 met de trein aan op het station van Arles. Jeroen vertelt over het moment dat Gauguin bij Vincent aanklopt en wat hij aantreft.

Gauguin klopt aan bij Vincent van Gogh

Vincent van Gogh had zich serieus voorbereid op het bezoek van Paul Gauguin. Toen Vincent hoorde dat Paul na lang aandringen eindelijk had toegezegd om op bezoek te komen in Arles, wilde Vincent zijn gele huis decoreren met 'niets dan grote zonnebloemen'. Hij maakte drie grote varianten voordat zijn vriend arriveerde. Twee daarvan hing hij in de logeerkamer.

Voor Van Gogh hadden zijn schilderijen van zonnebloemen een speciale betekenis. Ze drukten ‘dankbaarheid’ uit, schreef hij in een van zijn vele brieven. 

Vorige brief  Volgende brief

Deel dit artikel