Mariss Jansons was van 2004 tot en met 2015 de chef-dirigent van Het Koninklijk Concertgebouworkest. De Letse dirigent geeft niets niet om glamour en aandacht, hij komt vooral ‘om muziek te maken’. Bijna elk stuk dat hij aanraakt, is van uitzonderlijke kwaliteit.

Getto
Mariss Jansons wordt tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1943 geboren in Riga. Zijn moeder is van Joodse afkomst en weet kort voor de geboorte uit het getto te ontsnappen. Zijn vader, een beroemde dirigent, geeft de jonge Jansons zijn eerste vioollessen. Later verhuist het gezin naar Leningrad en kan hij terecht op het Conservatorium, waar hij viool, piano en orkestdirectie studeert. Hoewel hij  moeite heeft met het hoge niveau beweert hij later dat het de beste opleiding is die hij had kunnen krijgen. Hij deed er maar liefst 21 jaar over.

Von Karajan 
Deze inspanning lijkt te worden beloond als Herbert von Karajan, destijds een van de grootste dirigenten op aarde, hem uitnodigt als assistent-dirigent naar Berlijn te komen. Maar de Sovjet-Unie wil er niets van weten en zorgt dat Jansons het aanbod nooit te horen krijgt. In 1973 wordt hij assistent-dirigent van het Filharmonisch Orkest in Leningrad  en in 1979 wordt hij aangesteld als chef-dirigent in Oslo. Deze keer lukt het hem wel om aan de Sovjet-Unie te ontkomen, en hij blijft tot 2000 betrokken bij dit orkest.

Anti-glamour
Jansons carrière neemt een vlucht en hij krijgt verschillende aanstellingen in Londen, Pittsburg, München en tot slot Amsterdam. Daar wordt in 2002 duidelijk dat hij de opvolger zal zijn van emeritus-dirigent Ricardo Chailly. Op 1 september 2004 krijgt hij van de staatssecretaris van cultuur een symbolisch dirigeerstokje overhandigd. Het idee met een helikopter naar het feestelijk versierde Concertgebouw gebracht te worden vindt hij maar niets: “Ik kom om muziek te maken”.

Hart
Het dirigeren is voor Jansons niet zonder risico: in 1996 sterft hij bijna aan een hartaanval tijdens het slot van Puccini’s La bohème. Zijn vader stierf aan een hartaanval toen hij in 1984 “The Halle Orchestra” dirigeerde. Ook heeft de dirigent het zwaar te verduren als hij naar de andere kant van de wereld vliegt omdat hij erg gevoelig is voor jetlags. Jansons besluit zijn gezondheid voorrang te geven en zoekt zijn heil in rustigere muziek. Zijn gezondheid is ook de voornaamste reden van zijn vertrek bij Het Concertgebouworkest.

Prijzen
Het muzikale oeuvre van Mariss Jansons is met een aanzienlijk aantal prijzen en titels beloond. Zo ontving hij in 2015 de Franse titel ‘Commandeur des Arts et des Lettres’ voor zijn bijdrage aan de muziek. In 2013 werd hij geridderd in de Orde van Nederlandse Leeuw en in 2006 kreeg hij de Orde van de Drie Sterren toegekend, de hoogste onderscheiding in Letland. 

Emeritus dirigent
Mariss Jansons blijft aan het Concertgebouworkest verbonden als emeritus dirigent.  Hij wordt opgevolgd door de Italiaanse chef Daniele Gatti.

Deel dit artikel