Fotograaf Erwin Olaf viert op 2 juli zijn zestigde verjaardag en dat vierde hij begin dit jaar met een dubbeltentoonstelling. Vier aanstormende talenten delen hun favoriete Erwin Olaf-foto.

Erwin Olaf is allang niet meer alleen de man van de controversiële en taboedoorbrekende fotoseries uit zijn beginjaren. Van de ingesnoerde naakte mensen (Chessmen), de bejaarde pin-ups (Mature) of verwonde leden van het koningshuis (Royal Blood). De afgelopen twee decennia maakte Olaf ingetogener werk over eenzaamheid, verdriet en verlangen en is hij de man achter de staatsieportretten van de koninklijke familie en de euromunt met koning Willem-Alexander.

Erwin Olaf genomineerd voor de Pride Award 2019

De fotograaf is genomineerd voor de Pride Award 2019. AVROTROS reikt dit jaar voor het eerst een Pride Award uit aan één bekende LHTBI-held en één onbekende LHTBI-held; iemand die dit jaar zijn of haar nek heeft uitgestoken voor de LHTBI-community. Michiel van Erp maakte de documentaire ’The Legacy’ over Olaf, waarin hij een duidelijk statement maakt: hij zal zich altijd openlijk blijven verzetten tegen elke vorm van (homo)discriminatie. Olaf maakt zich al jaren hard voor LHTBI-ers en spreekt zich daar veelvuldig over uit, waarbij hij de taboes nooit schuwt. Jij kunt stemmen op jouw favoriet en daar ook je persoonlijke, onbekende, held voordragen.

Stem jij op Erwin Olaf voor de Pride Award 2019?

Vier bijna afgestudeerde fotografen aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag bekeken Olafs oeuvre en kozen een werk dat ze raakt.

Chessmen XXIV

Trees Heil (25) uit Nederland: ‘Dit beeld uit de serie Chessmen heeft allerlei elementen die me aanspreken. Het is weliswaar zeer gepolijst, maar bevat allerlei contradicties. De man draagt een zware steen op zijn lichaam, maar als een acrobaat houdt hij alles in balans. Ik vraag me vooral af: wat is dit voor figuur? Het is een man, hij is naakt, maar je ziet geen geslacht en hij draagt laarzen met hakken. En hij heeft een gewei. Is het een dier? Een mens? Wat voor wezen is dit? Het zet je aan tot nadenken en geeft veel ruimte voor je eigen interpretatie.' 

'Door middel van het schaakspel toont Erwin Olaf maatschappelijke verhoudingen en het menselijke machtsspel, waarbinnen verschillende emoties worden uitvergroot. Dat maakt zijn werk persoonlijk en ik denk dat daarom een groot publiek zich ermee kan verbinden. Als ik ernaar kijk als fotograaf, krijg ik het wel een beetje benauwd. Het is zo gecontroleerd en er gaat drang naar perfectie achter schuil. Zo zou ik zelf niet willen werken. Maar als ik het op een andere manier waarneem, zonder achter de schermen mee te kijken, geeft het beeld juist rust. Er zit geen enkele oneffenheid in.’

Erwin-Olaf---Chessmen-XXIV.jpg
Bron: Erwin Olaf
Chessmen XXIV (1988)
Erwin-Olaf---Chessmen-XXIV.jpg

Keyhole #6

Emma Sarpaniemi (25) uit Finland: ‘De Keyhole-serie roept meer bij me op dan ander werk van Erwin Olaf. Dit beeld is minder geënsceneerd, op een bepaalde manier echter. Daardoor raakt het me meer. Waarom zit zij daar? Wacht ze op iets of iemand? Wat gaat er gebeuren? Het is mysterieus. Het licht doet denken aan een schilderij uit de Renaissance, bijna alsof het geschilderd is. Ik word er rustig van. Weliswaar laat het meisje haar gezicht niet zien, maar voor mijn gevoel is dat niet omdat ze mij afkeurt of omdat ze zit te huilen. Ik heb niet het idee dat er iets akeligs is gebeurd. Ik ervaar het eerder als een poging om ruimte te geven aan mij en mijn gedachten - oogcontact zou dat verstoren.' 

'Olafs werk is heel anders dan mijn eigen fotografie. Ik onderzoek het dagelijkse leven en zet niets in scène. Maar ik heb bewondering voor de moeite die je voor deze manier van fotograferen moet doen: de enscenering, de perfectie, de mooie belichting.’

Erwin-Olaf---Keyhole-_6-_2011-2013_.jpg
Bron: Erwin Olaf
Keyhole #6 (2011-2013)
Erwin-Olaf---Keyhole-_6-_2011-2013_.jpg

Dit artikel is verschenen in het eerste nummer van MUZE uit 2019, het gratis blad voor kunstleden van AVROTROS. 


Keyhole #2

Diana Gheorghiu (33) uit Roemenië: ‘Ik vind Keyhole de mooiste serie uit het werk van Olaf. De belichting is heel knap en geavanceerd, het lijken wel schilderijen. Hoe hij dat doet? Geen idee. Hij is daarin een meester. Hij heeft de techniek volledig onder controle en zet die vervolgens in om precaire thema’s aan te snijden en discussie uit te lokken. Ik vind het mooi dat hij gaandeweg zijn carrière het vertrouwen heeft gekregen niet te hoeven provoceren om aandacht te genereren. Met een heel eenvoudig beeld kan hij een groot verhaal vertellen.' 

blockquote
Ik vind het mooi dat hij niet meer hoeft te provoceren
Diana Gheorghiu

'Deze foto vind ik mooi omdat het gezicht van de vrouw verborgen is. Dat heeft iets mysterieus. Daardoor kan de betekenis van de foto over jou gaan in plaats van over de geportretteerde. De details zijn belangrijk. Deze vrouw draagt een ketting met een luipaard en ik denk dat dit een bewuste verwijzing is naar het juweliershuis Cartier. De combinatie van het afgewende gezicht, de ketting en de emotie - schaamte of vernedering - is denk ik een verwijzing naar maatschappelijke klassen en constructies.’

Erwin-Olaf---Keyhole-_2-_2011-2013_.jpg
Bron: Erwin Olaf
Keyhole #2 (2011-2013)
Erwin-Olaf---Keyhole-_2-_2011-2013_.jpg

Anger

Alex Avgud (33) uit Rusland: ‘Erwin Olaf is iemand tegen wie ik opkeek, vooral vanwege zijn uitdagende werk. Zijn recentere beelden vind ik soms wat te gestileerd. Anger, een zelfportret uit de serie Tamed & Anger, spreekt me wel aan. Hij maakte het werk naar aanleiding van de aanslag op Charlie Hebdo. Wat ik sterk vind aan dit beeld, is dat het heel complex is. Het heeft iets dierlijks. Alsof hij een bit in heeft, zoals een paard. Daarnaast heeft het iets seksueels; het doet denken aan sm, terwijl hij eruitziet als middeleeuwse monnik in een zwarte pij. Dat roept bij mij weer beelden op van onderwerping.' 

'Van een monnik verwacht je niet dat hij dit soort hevige gevoelens tentoonspreidt. Razernij worden we sowieso niet geacht te tonen; op gebrek aan beheersing wordt meestal nogal neergekeken. Ik heb het idee dat dit ook geldt voor kunstenaars: zij worden geacht een stap terug te doen, te reflecteren, te analyseren. Anger heeft die afstand niet. Hier gaat het over toorn. En dan is er nog dat bit dat hem in bedwang houdt. Misschien zelfs monddood maakt. De foto ziet er heel direct uit, maar blijkt veel gelaagder te zijn dan je op het eerste oog ziet.’

Erwin-Olaf_-_Anger__2015_.jpg
Bron: Erwin Olaf
Anger (2015)
Erwin-Olaf_-_Anger__2015_.jpg

Deel dit artikel