De openbare restauratie van het oudste schilderij in het Mauritshuis is begonnen. 'De bewening van Christus', van de Vlaamse meester Rogier van der Weyden en zijn atelier, is gemaakt tussen 1460 en 1464. Belangstellenden kunnen het proces van dichtbij volgen en krijgen via film, een interactief scherm en iPads allerlei achtergrondinformatie over het schilderij en de restauratie.

Reden voor de restauratie is de vergeling van het vernis. Hierdoor komen de kleuren op het schilderij niet meer zo mooi uit de verf. De vernislaag moet daarom worden verwijderd. Verder moeten retouches worden weggehaald. 'Overschilderingen verkleuren anders dan de originele verf. Dat ga je zien', zegt conservator Ariane van Suchtelen. Het museum wil tijdens de werkzaamheden ook meer te weten te komen over het werk zelf. De klus gaat tot eind dit jaar duren. Volgens Van Suchtelen is het een flinke restauratie. 'Ook moeten we de randjes van de ouderdomsbarstjes in de verf plaatselijk heel subtiel vastzetten. Daarna komt er een nieuwe vernislaag en daarop worden nieuwe retouches aangebracht, zodat die in de toekomst gemakkelijk te vervangen zijn.'

Een atelier als productiebedrijf

Rogier van der Weyden (1399-1464) wordt na Jan van Eyck (1390-1441) beschouwd als de belangrijkste Vlaamse schilder van zijn tijd. Hij had een enorm atelier en veel medewerkers. 'Een productiebedrijf waar je werk kon bestellen', zegt Van Suchtelen. De knielende bisschop op het schilderij zou de opdrachtgever zijn. De vernieuwingen van Van der Weyden en Eyck waren vooral te danken aan de ontwikkeling van de olieverftechniek. Door op een lichte ondergrond dunne laagjes transparante olieverf over elkaar heen aan te brengen, kon een tot dan toe ongekende kleurintensiteit worden bereikt. De techniek maakte bovendien een vloeiende penseelvoering mogelijk, waardoor de Vlaamse schilders veel preciezer konden werken. Ze verplaatsten Bijbelse taferelen naar hun eigen vertrouwde omgeving, die ze met een overvloed aan levensechte details weergaven.

Bijbelse verhalen vertalen naar de tijdgeest

Een Hollandse meester die, anders dan veel mensen denken, ook gebruik maakte van Bijbelse verhalen in zijn schilderijen was de 17-eeuwse schilder Jan Steen. Net als Van der Weyden en Eyck plaastste hij deze verhalen in de context van zijn eigen tijd, weliswaar twee eeuwen later dan zijn Vlaamse collega's. Het Mauritshuis stelde in de tentoonstelling Jan Steen vertelt deze werken van Jan Steen samen. Museumdirecteur van het Van Gogh Museum Alex Rüger nam destijds een kijkje bij deze tentoonstelling. 

Nu te Zien

Tijdens de restauratie is ook de De bewening voor het graf te zien in het Mauritshuis. Dit schilderij, in bruikleen, is ook gemaakt door Rogier van der Weyden. Het werk (eveneens uit de periode 1460-1464) komt uit de collectie van de beroemde Galleria degli Uffizi in Florence en was nooit eerder in Nederland. Dit werk werd besteld door de familie De Medici. 'Ook in Italië was Van der Weyden een beroemdheid, die tijdens zijn bezoek in 1450 aan vorstenhoven werd ontvangen', weet Van Suchtelen.

Foto: Rogier van der Weyden (en atelier), De bewening van Christus, c. 1460-1464, Mauritshuis, Den Haag (olieverf op paneel, 80,6 x 130,1 cm)

Deel dit artikel