Elke week kunt u hier meer lezen over het verhaal achter een bekende, of juist voor het grote publiek onbekende, opera. Verrassend, verwarrend, emotioneel of bombastisch: opera kent vele vormen. In de aflevering van Bloed, zweet en aria's van deze week maken we kennis met John Osborn, de hoofdrolspeler van Berlioz' opera 'Benvenuto Cellini'. Deze opera was in eerste instantie, na de première in 1838, een grote flop. Waar kwam dit door? En hoe is dit werk uiteindelijk tóch bekend geworden?

Bekijk de eerste aflevering van Bloed, zweet en aria's, waarin we tenor John Osborn volgen, de hoofdrolspeler van de door Terry Gilliam geregisseerde opera Benvenuto Cellini. Een grote flop

Op 10 september 1838 ging in de Opéra de Paris Hector Berlioz' eerste opera, Benvenuto Cellini, in première. Berlioz had op dat moment al een groot succes op zijn naam staan: het requiem Grande Messe des Morts. Toch, het kan niet anders gezegd worden, was Benvenuto Cellini aanvankelijk een grote flop. Bij de première liet het publiek al snel zijn ongenoegen blijken. Dat was niet in de laatste plaats vanwege het thema. "De nieuwe opera Benvenuto Cellini is zoo goed als mislukt; - minder, om de muziek van Berlioz, dan wel ter zake van het gedicht.", schreef de Haarlemsche Courant op 15 september 1838. Het libretto was uiterst ongewoon voor die tijd, op z'n minst excentriek te noemen. Ook het Algemeen Handelsblad uit 1838 merkte het onbehagen van het publiek op: "Dit (...) heeft het Parijsche publiek bij de eerste uitvoering volstrekt niet kunnen behagen; en men schrijft de toejuiching, die de opera in de twee volgende voorstellingen met aanmerkelijke veranderingen en verkortingen, verworven heeft, alleenlijk aan de heerlijke compositie van Berlioz toe." (bron: Delpher.nl).

De kunstenaar Benvenuto Cellini

Berlioz had zich voor Benvenuto laten inspireren door de bekende autobiografie van de 16e-eeuwse Italiaanse kunstenaar Benvenuto Cellini. Hierin is zeer levendig het extravagante leven van Cellini beschreven, waaruit een oneindig geloof in eigen kunnen en een onfatsoenlijke omgang met de medemens blijkt. Verder valt op dat er zeer nuchter over moorden werd geschreven en homoseksualiteit een terugkerend thema was. Berlioz' opera was op deze autobiografie gebaseerd. Het publiek werd dus een zeer uitbundige show voorgeschoteld waarin deze thema’s meermaals terugkwamen. Met dit in het achterhoofd is het niet verwonderlijk dat de opera in 1838 voor verontwaardiging zorgde.

Een pompeuze en energieke opera

Er was voor het succes van de opera nog een andere belemmerende factor: de moeilijkheidsgraad van de muziek. De muziek van Berlioz was in 1838 ongewoon. Hij was een extreme voorvechter van de romantiek: zijn werk had een ongekende complexiteit en grootsheid. Romantische muziek stond direct in het verlengde van het gevoel, zonder dat daar tekst bij nodig was. Dit kon ten koste gaan van de lichtvoetigheid van de muziek, en resulteerde in onverwachte en grillige passages. Dit stond in groot contrast met de heldere en lichte muziek van andere componisten uit de vroege romantiek. Benvenuto Cellini was bovendien een buitengewoon pompeuze en energieke opera met veel vreugdige uitbarstingen en versnellingen. Voor het publiek heel leuk, maar voor de musici een ware uitputtingsslag: zij speelden drie uur lang de ene na de andere uitbundige passage. Het staat tot de dag van vandaag bekend als een heel moeilijk werk om op te voeren, iets wat dan ook niet vaak gebeurt.

De humor van Terry Gilliam

Het verhaal achter de opera roept wellicht de vraag op waarom het stuk nog uitgevoerd zou moeten worden. Het is dan ook moedig dat regisseur Terry Gilliam zich aan deze weinig opgevoerde opera waagde. Met de muziek zelf is echter niets mis; het libretto wordt als het zwakke punt gezien. Dat heeft Gilliam opgelost door het verhaal met veel absurdistische humor te brengen, het soort humor dat we kennen uit Monty Python. Zoals uit talloze recensies (ook van de eerdere Britse tournee in 2014) blijkt, is Gilliam daar met volle overtuiging in geslaagd. Dit keer is de opera alles behalve een flop!

Beluister een voorbeeld van Berlioz' muziek: de Symphonie Fantastique door het Radio Filharmonisch Orkest.

 

Deel dit artikel