Vraag vijf mensen wat kunst is, en de kans is groot dat je vijf verschillende antwoorden krijgt. Waar kunst begint en waar het eindigt, is voor iedereen anders. Maar die vrije invulling roept een boel vragen op. Zoals: hoe beoordeel je kunst dan kwalitatief? Waar begint kunst dan en waar eindigt het? Er zijn eigenlijk verschillende antwoorden mogelijk. In deze reeks artikelen beantwoordt MUZE je vragen zo goed als dat kan, en zijn we vooral benieuwd naar jouw eigen antwoord! 

Het begin van kunst aan het eind van de Middeleeuwen

Er bestaat een institutionele definitie van kunst. Volgens die definitie is iets pas kunst wanneer de samenleving waarin het werk ontstaat het concept kunst ook daadwerkelijk erkent. In dat geval bestaat kunst vanaf het eind van de Middeleeuwen. Omdat toen kunst erkend werd als kunst, en niet als bijvoorbeeld een vorm van religieuze aanbidding. Of dit nou gaat om beeldende kunst of om theater, muziek, literatuur en dergelijke. Een definitie die weinig aan de verbeelding overlaat. Maar, het biedt tegelijkertijd veel handvatten voor het kwalificeren en categoriseren van kunst. Wat ontzettend belangrijk is voor het schrijven, interpreteren en ontwikkelen van kunstgeschiedenis. 

Het begin van kunst 15.000 v. Chr. 

Volgens de niet-institutionele definitie bestond kunst al voordat men de geschiedenis ervan begon vast te leggen. Vooral omdat we kunnen zien dat kunst in alle bij ons bekende culturen, samenlevingen of stammen een essentieel deel van de samenleving vormt. Ook staan oude kunstwerken, die niet per se voldoen aan de institutionele kwalificatie van kunst, afgebeeld op latere kunstwerken. Ze duiken op in de collecties van latere verzamelaars en worden in een adem genoemd met portretkunst en stilleven schilderijen. Volgens deze definitie begint kunst dus bij de grotten van Lascaux zo’n 19.000 jaar geleden. 

Wandschildering---Grotten-van-Lascaux-.jpg
Grotten van Lascaux
Wandschildering---Grotten-van-Lascaux-.jpg

Inmiddels weten we dat architecten, smeden en beeldhouwers in de oudheid ook roem vergaarden met werken die bijzonderder waren dan gemiddeld. In een gedicht van Herondas wordt gesproken over waardering voor standbeelden in een tempel omdat deze zo echt lijken. Vervolgens zegt een van de bezoekers ‘Ja, mettertijd zullen de mensen de stenen kunnen doen leven’.

Kunst voelen

Of een schilderij nou is ontstaan aan het eind van de middeleeuwen of 15.000 jaar v. Chr. Het is gemaakt met een bepaald idee of boodschap en het wekt gevoelens bij jou, de beschouwer, op. Ook al wordt onze generatie duizenden jaren gescheiden van die van de maker, velen van die kunstwerken wekken gevoelens op die diepe verbondenheid suggereren. En daar draait het wat ons betreft om! 

Meer zien is meer genieten

In ieder mens schuilt een kunstliefhebber, als je maar weet hoe je moet kijken. Met MUZE opent AVROTROS de ogen van kijkers. Een magazine met een missie: iedere Nederlander van kunst laten genieten. Wil je dit zelf ervaren? Vraag hier je gratis proefexemplaar aan!

Deel dit artikel