Bij het begrip bureaucratie kun je misschien moeilijk een beeld vormen. De Nederlandse fotograaf Jan Banning (1954) lukte het wel: hij maakte er zelfs een complete fotoserie over. Banning is niet vreemd van sociaal maatschappelijke en politieke onderwerpen. Hij werd internationaal bekend met indrukwekkende fotoseries over troostmeisjes, strafrecht, en de restanten van het communisme.

Bureaucratie 

In de fotoserie Bureaucratics bestudeert Banning in verschillende landen de cultuur, rituelen en symbolen op het gebied van bestuurlijke administratie. De foto's zijn gemaakt in in Bolivia, China, Frankrijk, India, Liberië, Rusland, de Verenigde Staten en Jemen. Banning fotografeerde ambtenaren achter hun bureau: hij legde ze vast in een vrijwel lege hut in Liberia, met jachttrofeeën aan de wand in Texas of tussen de stapels bijna versteende paperassen in India. Voor de serie bezocht hij onaangekondigd honderden gemeentehuizen en kantoren van overheidsinstanties. De ambtenaren werden door iemand anders aan de praat gehouden, om te voorkomen dat de kantoren opgeruimd werden. 

Troostmeisjes

Jan Banning bezocht samen met journalist Hilde Janssen Indonesische vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog gedwongen werden tot prostitutie. Tienduizenden vrouwen in Azië kregen te maken met dit seksueel misbruik en velen van hen ondervonden hun hele leven de fysieke en emotionele gevolgen hiervan, en nog steeds. Met de fotoserie wilde Banning het taboe en stigma rondom deze troostmeisjes doorbreken. 

Jan Banning: 'een romantische anarchist'

Banning, een kind van Nederlands-Indische ouders, studeerde Sociale en Economische Geschiedenis in Nijmegen. Deze studie heeft invloed gehad op de fotoreportages die hij tot nu toe gemaakt heeft: in zijn werk staan recht, onrecht en macht centraal. Tegen EenVandaag zei Banning over zijn studie dat hij getekend is door zijn achtergrond als geschiedenisstudent: 'Ik wil me goed inlezen en research doen. Ik richt me op onderstromen in de maatschappij en wil bijdragen aan het maatschappelijk debat. Zo maakte ik de geschiedenis van mijn vader als dwangarbeider aan de Sumatra-spoorlijn tot onderdeel van de bredere serie Sporen van oorlog (2003) over lotgevallen van Europese én Aziatische arbeidsslaven tijdens de Tweede Wereldoorlog.' Banning creërt een beeld van de sociaal-politieke omstandigheden in verschillende landen. 

Banning heeft voor zijn verschillende series talloze prijzen ontvangen, waaronder een World Press Photo Award en maar liefst elf onderscheidingen in de Zilveren-Cameracompetitie. Zijn foto’s worden regelmatig gepubliceerd in kranten en bladen als The Guardian, Time, Vrij Nederland en GEO, enbevinden zich in collecties van onder meer het Rijksmuseum Amsterdam en het Museum of Fine Arts Houston.

De eenbenige schoenmaker

In 1981 portretteerde fotograaf Jan Banning in het Spaanse Córdoba een eenbenige schoenmaker. Deze ontmoeting markeerde het begin van zijn carrière als fotograaf. In de korte documentaire De Schoenmaker en de Fotograaf, te zien in Kunstuur, gaat Banning met op zoek naar het verhaal achter zijn eerste 'geslaagde' foto. Wie was deze El Zapatero Cojo?

jan_banning_eenbenige_schoenmaker_cordoba_spanje_1981.jpg
Jan Banning, Eenbenige schoenmaker, Cordoba, Spanje, 1981
jan_banning_eenbenige_schoenmaker_cordoba_spanje_1981.jpg

Fotomuseum Den Haag

In het Fotomuseum Den Haag is t/m 2 september een tentoonstelling met het werk van Banning te zien. Dit oeuvreoverzicht omvat de hierboven genoemde reportages, maar ook alle andere series van Banning, waaronder de nooit eerder getoonde series The Green Line (2014) en The Sweating Subject (2016). De eerste is een indringende serie over de al ruim veertig jaar verlaten gedemilitariseerde zone op Cyprus. In The Sweating Subject neemt hij de (post)koloniale fotografie op de hak door zichzelf telkens heftig zwetend als 'the odd one out' te midden van Ghanese hofhoudingen vast te leggen. Ook komt de serie Law & Order (2015) in de tentoonstelling voorbij. Hierin vergelijkt Banning het strafrecht in vier landen uit vier verschillende werelddelen: Colombia (Zuid-Amerika), Frankrijk (Europa), Oeganda (Afrika) en de Verenigde Staten (Noord-Amerika). 

Deel dit artikel