Het imposante Mauritshuis in Den Haag staat bekend om zijn mooie, historische tentoonstellingen die het beste van een bepaalde kunstenaar of een heel oeuvre laten zien. Voor Bewogen beeld - Op zoek naar Johan Maurits kiest het museum voor een heel andere opzet. In de tentoonstelling Bewogen beeld toont het Mauritshuis zijn collectie en koloniale geschiedenis vanuit verschillende perspectieven. Het resultaat is een schat aan nieuwe inzichten en ontdekkingen die tot en met 7 juli 2019 te zien is. 

In Nu te Zien! verlaten museumdirecteuren hun eigen museum om een bijzondere, tijdelijke tentoonstelling te bezoeken en diens hoogtepunten te bespreken. Kijk woensdag 22 mei om 21:45 uur naar Nu te Zien! op NPO2. Daarna is de uitzending hier terug te zien.   

Bron: Collectie Mauritshuis
Jan de Baen - Portret van Johan Maurits (1604-1679), graaf van Nassau-Siegen, stichter van het Mauritshuis (1668-1670)

Slavernijgeschiedenis

Een van de redenen voor deze brede visie is het feit dat Johan Maurits van Nassau-Siegen (1604-1679), de stichter en naamgever van het Mauritshuis, het afgelopen jaar veel in het nieuws kwam. Johan Maurits, familie van prins Willem van Oranje, prins Maurits en stadhouder Frederik Hendrik, reisde na een militaire loopbaan af naar Brazilië om daar van 1637 tot 1644 gouverneur van de Hollandse kolonie te worden. Punt van discussie vorig jaar is de rol die Johan Maurits in die periode heeft gespeeld in de slavernij. En hoe musea zoals het Mauritshuis, en Nederland als geheel, met dat deel van onze vaderlandse geschiedenis omgaan.

Bron: Collectie Mauritshuis
Rembrandt van Rijn - Twee Afrikaanse mannen (1661)

Brede blik

Bij elk kunstwerk dat een directe of indirecte link heeft met Johan Maurits en Nederlands-Brazilië, kunnen bezoekers van de tentoonstelling vier tot zes verschillende teksten lezen die elk op een andere manier licht werpen op het betreffende werk. Conservator Lea van der Vinde hoopt met de brede waaier aan perspectieven de complexe geschiedenis van Johan Maurits en Nederlands-Brazilië te belichten. ‘Geschiedenis bestaat niet uit maar één verhaal. Je kunt elk onderwerp van verschillende kanten bekijken. Het is goed om daarbij stil te staan en te beseffen dat die verschillende perspectieven het niet altijd met elkaar eens zijn.’

Gezicht op het eiland Itamarcá in Brazilië

Het schilderij Gezicht op het eiland Itamaracá in Brazilië (1637) van Frans Post wordt toegelicht door onder anderen Karwan Fatah-Black, universitair docent aan de Universiteit Leiden en gespecialiseerd in koloniale- en slavernijgeschiedenis. Maar ook door Nico Koedam, hoogleraar Biologie aan de Vrije Universiteit Brussel, en Van der Vinde zelf. ‘Dit doek, in Nederlands-Brazilië geschilderd, is het eerste schilderij dat we kennen van Frans Post. Daarnaast is het ook het eerste schilderij van dat deel van de wereld. En de eerste afbeelding van tot slaaf gemaakte Afrikanen in Nederlands-Brazilië. Dat is een onderwerp waarbij normaal gesproken heel weinig wordt stilgestaan. Meestal gaat het over de kunstenaar en over het landschap en veel minder over de mensen die we erop zien. Bioloog Nico Koedam heeft een tekst geschreven over de mangroven die op het schilderij te zien zijn. Het is zijn persoonlijke ontdekking geweest dat dit het eerste schilderij ter wereld moet zijn waarop een mangrovebos is afgebeeld. Dat is heel bijzonder. Met de brede insteek van deze tentoonstelling hebben we de mogelijkheid om al die verschillende invalshoeken
uit te diepen.’

Bron: Collectie Mauritshuis
Frans Post - Gezicht op het eiland Itamaracá in Brazilië (1673)

Deel dit artikel