Museumdirecteur Hendrik Driessen, tevens oprichter van De Pont, neemt dit jaar afscheid van zijn levenswerk. Hij doet dat met de terugkeer van de Belgische kunstenaar Luc Tuymans, die in 1995 zijn eerste Nederlandse tentoonstelling in De Pont had. 'The Return' een indrukwekkende tentoonstelling die onder je huid kruipt. Te zien tot en met 17 november. 

In Nu te Zien! reizen museumdirecteuren het hele land door om kijkers wekelijks te wijzen op een niet te missen tijdelijke tentoonstelling die op dat moment ergens te zien is. Deze week bezoekt Ann Demeester, directeur van het Frans Hals Museum, de tentoonstelling 'Luc Tuymans - The Return' in De Pont in Tilburg. Kijk Nu te Zien! donderdag 4 september om 21:45 op NPO 2! Daarna is de aflevering hier terug te kijken. 

luc_tuymans_apotheek.jpg
Bron: Luc Tuymans
Luc Tuymans - Apotheek (2003)
luc_tuymans_apotheek.jpg

Donker wereldbeeld

Zodra je naar de schilderijen van Tuymans kijkt, weet je: er klopt iets niet. Hoewel er in eerste instantie niets aan de hand lijkt te zijn met de afgebeelde mensen of de lege ruimtes in zachte pastelkleuren, krijg je toch een unheimisch gevoel. En dat gevoel is terecht. In het werk van Tuymans ligt het gevaar net buiten het kader: de portretten blijken reconstructies van verminkte lijken, de lege ruimtes blijken plaats delicten van moorden en oorlogsgruwelen. Achter al zijn schilderijen schuilen de meest afschuwelijke daden. Tuymans schetst met zijn werk een in en in pessimistische wereldbeeld dat onder je huid kruipt en niet meer weggaat. 

luc_tuymans_paintball.jpg
Bron: Luc Tuymans
Luc Tuymans - Mayhem Hall (2003)
luc_tuymans_paintball.jpg

Kaders

Tuymans werk is altijd gebaseerd op bestaande foto's, veelal uit de media. Hij geeft de 'authentieke vervalsingen', zoals hij zijn schilderijen zelf noemt, betekenis door voor een bepaalde uitsnede te kiezen. Hij bepaalt wat we te zien krijgen en wat niet. Bij het wereldberoemde schilderij van koning Boudewijn die net aankomt in Congo, is de hele figuur te zien, behalve zijn voeten. Deze ingreep deed de kunstenaar om het staatsieportret te ontheiligen. 

luc_tuymans_gezicht.jpg
Bron: David Zwirner Gallery
Luc Tuymans - Three Percent (2017)
luc_tuymans_gezicht.jpg

Fake news

Een belangrijk thema in Tuymans werk is het leugenachtige karakter van (media)beelden. Met zijn schilderijen wil hij aantonen dat wat we te zien krijgen in kranten, op televisie en op het internet altijd een gemanipuleerde versie van de werkelijkheid is. Hij doet dit door, net als in de media, belangrijke kennis weg te laten. Een ingrijpend voorbeeld hiervan is Our new quarters (1986). Dit werk laat Theresienstadt zien, een Tsjechische vestigingsstad waar joden gevangen werden gehouden. Toen het Rode Kruis er op stond om de leefomstandigheden te controleren, besloten de nazi's nepwinkels en nepcafés te bouwen en een deel van de gevangen naar Auschwitz te sturen. Het kamp kreeg zo een veel leefbaardere uitstraling. De truc werkte zo goed dat er een propagandafilm werd gemaakt in Theresienstadt om te laten zien hoe goed de joden het hadden. Deze nepheid is precies waar Tuymans de zere vinger op wil leggen. Geen overbodige boodschap in deze hoogtijdagen van 'fake news'. 

Deel dit artikel