Woensdag 8 april: vanuit Kunstmuseum Den Haag taxeert Wim Bouwman drie bekers gemaakt door de Maya’s, heeft Willem de Winter een Israels aan tafel en krijgt Kitty Laméris een zeer interessant glas in handen.

TKK-8-4-kunstmuseum-Maya-bekers.jpg
drie Maya bekers
TKK-8-4-kunstmuseum-Maya-bekers.jpg
  • Voorstelling: rituele voorstellingen en godenfiguren
  • Herkomst: Meso Amerika ( van midden Mexico tot Nicaragua)
  • Datering: 600-900 na Chr.
  • Materiaal: aardewerk
  • Afmetingen: 14 x 12 & 18 x 17 & 18 x 11 cm

Wim Bouwman: Potten als deze kom je in Nederland zelden tegen. Tegenwoordig mag dit het land van oorsprong niet meer uit, daar staan zware straffen op. Maar de eigenaar heeft het uit de erfenis van haar echtgenoot, die lang geleden in El Salvador woonde en het naar Nederland meenam toen het nog legaal was. Het zijn eigenlijk geen potten, maar bekers gemaakt door de Maya’s, een volk in het zuiden van Mexico en noordelijk Centraal-Amerika tussen 2000 v.Chr. tot 1502 n.Chr. 

De bekers werden gebruikt voor het drinken van chocola en dat was alleen voor de hoge adel weggelegd. Men dichtte die drank ook allerlei eigenschappen toe. Zij dachten bijvoorbeeld dat ze er machtig en sterk van konden worden. Het drinken ervan werd dan ook als een serieuze handeling beschouwd. Door het ontbreken van handvatten omvatte men de beker met twee handen en dronk men geconcentreerd als in een sacraal ritueel de hete cacao. 

De Maya’s hadden geen pottenbakkerswiel, maar legden een kleiveter om een paal, die zij vervolgens plat klopten. Daarop brachten zij versieringen aan met kleuren uit mineralen en dan werd het gebakken. Op de bekers staan afbeeldingen van goden en rituelen maar ook tekens. De Maya is de enige precolumbiaanse beschaving waarvan bekend is dat ze een volledig ontwikkeld schrift had. Verder valt deze beschaving zeker op door de kunst, architectuur, wiskunde, recycling en astronomie.

clock update 9 apr 2020, 8:40
Waarde bekers

Wim Bouwman taxeert de drie bekers op € 16.000,-

TKK-8-4-Kunstmuseum-Israels.jpg
portret
TKK-8-4-Kunstmuseum-Israels.jpg
  • Voorstelling: Saar de Swart
  • Maker: Isaac Israels
  • Herkomst: Amsterdam
  • Datering: ca. 1895
  • Materiaal: olieverf op doek
  • Afmetingen: H. 68cm, B. 55 cm

De vader van de huidige eigenaresse was tandarts in Laren. Hij werd door zijn patiënten vaak in natura uitbetaald. Dit schilderij is zo misschien in hun bezit gekomen. Het heeft altijd in de woonkamer gehangen.

Willem de Winter: Afgebeeld is Saar de Swart (1861-1951). Zij was beeldhouwster, heeft ook bij Rodin in de leer gezeten. Ze woonde in Amsterdam, in een door Willem Witsen gekocht huis. Daar zaten ook andere kunstenaars als Breitner. Daardoor werd ze een muze voor veel schilders, waaronder Jan Veth en Breitner, waarvoor zij poseerde. Ze werd geadoreerd door de schilder Eduard Karsen, maar zijn liefde werd niet beantwoord...Saar was namelijk lesbisch. 

Het schilderij is ongesigneerd maar het is duidelijk gemaakt door Isaac Israels. Dat was de zoon van de populaire schilder Jozef Israels. Zoon Isaac was de topman van de Amsterdamse impressionisten. Het is heel los geschilderd. Hij zocht de zonnige kant van het leven, schilderde in volle vaart met een brede kwast.  

clock update 9 apr 2020, 8:40
Waarde portret

Willem de Winter taxeert dit portret op € 25.000,-

TKK-8-4-kunstmuseum-glas.jpg
glas
TKK-8-4-kunstmuseum-glas.jpg
  • Voorstelling: portret Karel II (1661-1700)
  • Herkomst: Bohemen
  • Datering: rond 1700
  • Materiaal: sodaglas
  • Afmetingen: H. 17,5cm, 11 cm diameter

Deze verzamelaar gaat vier keer per jaar naar België voor de enorme vlooienmarkten. Samen met een vriend, slapen ze de nacht ervoor vlakbij in tentjes zodat ze om zes uur ‘s ochtends present zijn. Dan lopen ze afzonderlijk over de markt, zodat ze aan het eind van de dag kunnen vergelijken wat ze gescoord hebben. Als een soort jachtritueel! Hij kocht dit glas voor ongeveer zestig euro.

Karel II

Expert Kitty Laméris ziet aan de enorme kinnebak of onderbeet dat dit portret een van de Habsburgers moet zijn. Zij stonden namelijk bekend om hun enorme vooruitstekende onderkaak. Het model van dit glas is typisch voor de zeventiende eeuw. Pas aan het einde van die eeuw konden ze dikker glas maken, zoals hier het geval. Daardoor is het heel precies rond 1700 te dateren. Daarmee weten we meteen dat het hier om de Habsburger Karel II gaat, die in 1700 stierf. Deze koning van Spanje, inclusief de Zuidelijke Nederlanden, Napels en Sicilië  was lichamelijk en geestelijk gehandicapt. Hij overleed al jong op zijn 39ste.

Het portret is een radgravure, gemaakt met een draaiend rad. Zonder portret zou dit glas niets waard zijn, omdat er naar dit type glas weinig vraag is. Het portret maakt het interessant en waardevol. Karel II is afgebeeld met wapentuig, zoals kanonnen, trommels en pijlen om zijn macht mee aan te duiden.

clock update 9 apr 2020, 8:40
Waarde glas

Kitty Laméris taxeert dit glas op € 7.500,-

Uitzending Tussen Kunst en Kitsch: woensdag 8 april 2020, 20.35 uur op NPO 1 (daarna is de uitzending hier terug te zien)

Deel dit artikel