Woensdag 11 maart: vanuit Museum Krona krijgt Emiel Aardewerk een zilveren miniatuur koets onder ogen, ziet Wim Bouwman voor het eerst een roetbak en heeft Bas Hesselink een echte ets van Rembrandt aan tafel.

TKK-11-3-Krona-miniatuurkoets-A-van-Geffen-2019.jpg
miniatuur zilveren koets
TKK-11-3-Krona-miniatuurkoets-A-van-Geffen-2019.jpg
  • Voorstelling: op vier wielen met tweespan  
  • Maker: Arnold van Geffen
  • Herkomst: Amsterdam
  • Datering: 1739
  • Materiaal:  zilver
  • Afmetingen: H 5cm, B 13cm

Deze koets is een erfstuk van de echtgenote van meneer, die vorig jaar overleden is. Hij durft hem niet te poetsen, staat al jaren in de kast. 

alles over zilver poetsen

Emiel Aardewerk: 'In de zeventiende eeuw kwamen de koetsen in het Amsterdamse straatbeeld als een heus statussymbool, zoals de dure sportauto’s nu. Hoewel de afstanden binnen Amsterdam niet zo groot waren en je ook in tien minuten naar je afspraak kon lopen, lieten de notabelen toch het liefst hun rijtuig optuigen voor een ritje over de grachten. Het kwam zo in de mode, dat de eerste files ontstonden.

Uiteindelijk bedacht men om belasting te heffen op wielen. Koetsen met vier wielen, zoals deze, waren dus prijziger dan koetsen met twee wielen. Om deze belasting te omzeilen, ontwierp men ook koetsen met glij-ijzers in plaats van wielen. Bij de bruggen was dat wel een probleem voor de paarden, dan werd het zwaar; de koetsier legde dan een lap ingesmeerd met vet onder de ijzers. Daar komt de term ‘smeerlap’ vandaan!' 

clock update 12 mrt 2020, 10:00
Waarde koets

Emiel Aardewerk kende hier een waarde aan van € 17.000.

TKK-11-3-Krona-zwartselbak-2019.jpg
roetbak, zwartselbak
TKK-11-3-Krona-zwartselbak-2019.jpg
  • Herkomst: Lampong, Sumatra
  • Datering: 19e eeuw
  • Materiaal:  gesmeed ijzer
  • Afmetingen: H 30cm, B 82cm 

De oom en tante van mevrouw woonden in Nederlands-Indië. Ze namen dit stuk daarvandaan mee, het stond altijd op een kastje. Mevrouw heeft het geërfd maar heeft nooit kunnen vragen wat het was. 

Expert Wim Bouwman vertelt dat dit een smeedijzeren ‘roetbak’ of zwartselbak is, die werd gebruikt bij het overgangsritueel van meisjes. Geslachtsrijp geworden, werden hun tanden in driehoeken gevijld. Dat gebeurt tijdens een groot familiefeest, waar ook offers worden gebracht. Het is een reuze eer voor het meisje, dan hoort ze er echt bij. Ze werd op de grond gedrukt en met een vijl werden de tanden driehoekig gemaakt. Daarna werden de tanden zwart gemaakt met roet uit deze bak vermengd met vet. De kleur vond men mooi en het mengsel werkte ook antiseptisch. Het is dus een rituele, heilige bak, met de kop van een waterbuffel met mooie brede hoorns erop. 

clock update 12 mrt 2020, 10:00
Waarde roetbak

Wim Bouwman taxeert dit op € 4.000.

TKK-11-2-Krona-ets-Rembrandt-landschap-2019.jpg
ets Rembrandt
TKK-11-2-Krona-ets-Rembrandt-landschap-2019.jpg
  • Voorstelling: Landschap met kunstenaar
  • Maker: Rembrandt
  • Herkomst: Nederland
  • Datering: ca 1641
  • Materiaal: inkt op papier
  • Afmetingen: H 20 cm, B 30 cm

Deze ets was al in het bezit van de grootvader van de huidige eigenaresse en het verhaal ging altijd dat het om een echte Rembrandt gaat. Maar mevrouw denkt dat het misschien wel een illustratie naar Rembrandt is, mogelijk uit een boek gescheurd.

Expert Bas Hesselink kan echter bevestigen dat het om een ets gaat die echt door Rembrandt zelf is gedrukt, en daarna nooit meer is herdrukt, niet tijdens zijn leven en ook niet na zijn dood. Dus dan heet dit een eerste en enige staat. 

Maar dat wil niet zeggen dat dit een unicum is. Tijdens dit drukproces zijn er door Rembrandt meerdere gemaakt, waarvan wij er 30 kennen, die allemaal in musea te vinden zijn. De ets heeft een titel: “Landschap met kunstenaar”, maar we weten niet waar dit landschap is en ook niet wie die kunstenaar is. Waarschijnlijk rond Amsterdam. De kunstenaar zou Rembrandt kunnen zijn, maar niets is zeker. 

Rembrandt had een grote productie in etsen, ca 150 verschillende soorten, maar ze zijn allemaal zeldzaam en gewild, zeker als het om een eerste druk gaat. Het is dit jaar ook nog eens Rembrandtjaar, dan herdenken wij zijn 350ste sterfdag.

clock update 12 mrt 2020, 10:00
Waarde ets

Met twee voeten op de grond taxeert Bas Hesselink deze Rembrandt op € 30.000.

Uitzending 11 maart 2020, om 20.35 uur op NPO 1 (daarna is de uitzending hier terug te zien).

Meer zien over de ontdekking van de ets van Rembrandt?
Kijk dan na de uitzending van Tussen Kunst en Kitsch naar ’Tussen Kunst en Kitsch Extra’ op NPO 2 Extra om 21.30 uur . NPO 2 Extra vind je bij Ziggo op kanaal 222, bij KPN, Telfort en XS4ALL op kanaal 88 en bij T-Mobile op kanaal 381.

Deel dit artikel