In Tussen Kunst en Kitsch vanuit Stadhuis Middelburg taxeert Laurens Hesselink een atlas, krijgt Martijn Akkerman twee bijzondere clips onder ogen en Emiel Aardewerk taxeert een zilveren tabaksdoos.

Atlas
Maker: Isaak Tirion (1705-1765)
Herkomst: Nederland

Datering: 1744-1755

Materiaal: papier

Afmetingen: 50 cm breed, 80 cm hoog 



De schoonvader van mevrouw kreeg deze atlas als een verjaardagscadeau van een vriend. Schoonvader had wel meer mooie boeken. Na de dood van haar schoonvader, wilde haar man alleen deze atlas hebben. Hij ligt nu keurig in een doos, maar wie weet, als de atlas wat waard is zit er misschien wel een zeiltochtje over de wereld in!

Expert Laurens Hesselink vertelt dat Isaak Tirion een belangrijke uitgever was in Amsterdam. Waar de beroemde Blaeu de uitgever was van de zeventiende eeuw, was Tirion dat van de achttiende eeuw. Nederland was leidinggevend in het maken van kaarten, dé cartografen van de wereld waren Nederlanders. Dit is geen maritieme atlas, maar een atlas van de landen en continenten. Deze atlas is compleet en bevat 112 kaarten. Ze zijn volledig met de hand ingekleurd. Deze atlas is een echt verzamelaarsobject, het waren vermogende mensen die dit kochten. Bijzonder is dat Californië nog als eiland wordt afgebeeld. Dat was een oude fout in de cartografie die lang niet is gecorrigeerd.

Twee clips

Herkomst: Frankrijk

Datering: circa 1930-1935

Materiaal: goud, diamant, smaragd

Afmetingen: 5 cm breed, 3 cm hoog 

 

Mevrouw heeft deze clips geërfd van een tante van haar man, die ze vaak aan haar mantelpak droeg. Zelf draagt ze de clips als hanger aan een ketting. Expert Martijn Akkerman vertelt dat deze clips bijzondere sieraden waren. Je kon ermee spelen, je kon ze aan je hoed dragen of door de stof van je kleding steken. Het ontwerp is Frans; Louis Cartier liet zich inspireren tot dit soort juwelen toen hij een boerin met knijpers de was op zag hangen. Ze zijn gemaakt aan het begin van de jaren dertig, in de tijd van het Kubisme, de opkomst van machines en raderen. Dat zie je ook terug in het ontwerp.

Zilveren tabaksdoos
Maker: Johannes Hokke (1774-1807)

Herkomst: Middelburg

Datering: 1790

Materiaal: zilver

Afmetingen: 18 cm hoog, 14 cm doorsnede



Meneer erfde deze zilveren tabaksdoos in 1987 van zijn oudoom. Die had heel veel antiek, het leek wel een museum in zijn huis vol zilver, porselein, boeken etc. Hij had zelfs een kast met kapotte spullen die hij bewaarde. Meneer heeft zes broers en zussen dus de antiek is flink verdeeld. Zelf denkt hij dat deze tabaksdoos wel het pronkstuk is, hij durft hem niet te poetsen.

Expert Emiel Aardewerk vertelt dat de eerste gebruiksvoorwerpen om tabak in op te bergen hele kleine doosjes waren. Maar in het begin van de 17e eeuw werd tabak zelfs in kassen in Veere en Amersfoort verbouwd, en kwam er veel meer beschikbaar. De tabak werd goedkoper en men kon er meer van aanschaffen – daardoor werden de voorwerpen om het in te bewaren ook steeds groter, zoals deze tabakspot.

Het gebruik was dat de heren na het diner hun pijp gingen stoppen in de rookkamer. Tabak werd gerookt, gepruimd of gesnoven, in dat laatste geval werd het fijn gemalen en bewaard in een kleine snuifdoos. Tabak werd verkocht in kroegen of taveernes. Niet iedereen had een tabakspot, je kon ook voorgestopte pijpjes kopen.

Deze doos is geheel in de Lodewijk XVIe stijl, met guirlandes, een pijnappel als knop en aan de zijkant medaillons met portretten. Op de onderzijde staat een belastingkeur uit 1795. Toen Napoleon in Nederland kwam, heeft hij al het zilver ingevorderd. Het werd gewogen, en men moest het gewicht van het zilver in guldens als belasting betalen om het zilveren voorwerp weer mee te mogen nemen. Dan werd er een belastingstempel op gezet. Van deze belasting betaalde Napoleon zijn manschappen in de oorlog. Veel mensen konden deze belasting niet betalen – zij raakten hun zilver kwijt, dat werd omgesmolten. Daardoor zijn veel stukken verloren gegaan.

Bekijk de uitzending

Deel dit artikel