In de uitzending van 11 mei 2022 vanuit Het Bonnefanten in Maastricht taxeert Menno Hoencamp een gouden horloge met buitenkasten van haaienhuid, krijgt Karl Stimm een dolk uit de late bronstijd in handen en neemt Paul van Rosmalen een schilderij, gemaakt door Blanche Camus onder de loep.

TKK-Bonnefanten-Gouden-horloge-Ruel_03.jpg
horloge met buitenkasten
TKK-Bonnefanten-Gouden-horloge-Ruel_03.jpg
  • Voorstelling: Cybele, Godin van de Vruchtbaarheid
  • Maker: Samuel Ruel
  • Herkomst: Rotterdam
  • Datering: ca. 1740   
  • Materiaal:  Goud, met kast die later is bekleed met haaienhuid
  • Afmetingen: 5,5 cm doorsnede 

Mevrouw heeft het horloge gekregen van haar vader, hij was een fervent verzamelaar van klokken. Zowel zakhorloges als staande klokken. Op dit horloge was hij altijd heel trots. Eind jaren tachtig is er een inbraak geweest en zijn een aantal klokken gestolen, daarna is hij gestopt met verzamelen. Sindsdien lagen ze heel lang op zolder, nog zo’n stuk of 15. Ze hebben geen onderzoek gedaan naar de waarde, maar het is ook niet belangrijk voor ze.

Menno Hoencamp: De maker van het horloge is Samuel Ruel, die 92 jaar is geworden en overleden in 1782. Het mooiste zit binnenin, met prachtig opengewerkte pilaren. Het balanswiel heeft hij zo gemaakt dat het op een slinger lijkt, als een ode aan Christiaan Huygens. Er zat eigenlijk een champs-levée (contra-gegraveerd) gouden wijzerplaat op. Maar omdat de tijd op het horloge daarmee moeilijker af te lezen is, heeft men er later een emaille plaat op gezet. De plaat is er waarschijnlijk in de negentiende eeuw op gezet. De kast is opnieuw bekleed, met haaienhuid in plaats van roggenhuid. Roggenhuid was veel kwetsbaarder, in de zon craqueleert het en valt het er af. Haaienhuid was veel makkelijker te bewerken en hield langer. Door deze upgrade van de kast en ook de wijzerplaat in de negentiende eeuw, is het helaas nu een downgrade qua waarde…..er is maar een derde van de waarde overgebleven.

clock update 12 mei 2022, 9:00

Waarde horloge: € 5.000

TKK-Bonnefanten-dolk.jpg
dolk
TKK-Bonnefanten-dolk.jpg
  • Maker: onbekend
  • Herkomst: Iran
  • Datering: late bronstijd, vroege ijzertijd, 1000 voor Christus     
  • Materiaal: ijzer en brons
  • Afmetingen: 37 cm lang 

Vader heeft deze dolk tien jaar geleden gekocht voor 150 euro van een kunstverzamelaar. Twee jaar geleden heeft hij het doorverkocht aan zijn zoon, ook een verzamelaar, voor hetzelfde bedrag. Hij vond het mooi omdat het lemmet van ijzer is en een mooie kleur heeft. Hij heeft het laten zien aan het Rijksmuseum van Oudheden via een foto, daar dachten ze dat het een samenstelling zou kunnen zijn. Ze zijn vooral benieuwd naar het verhaal, waar komt de dolk vandaan? 

Karl Stimm: Deze dolk komt uit de late bronstijd, vroege ijzertijd, zo’n 1000 voor Christus. Het heft is van brons, het blad is van ijzer. IJzer was tijdens de voorafgaande bronstijd duurder dan goud. Men kon toen nog moeilijk ijzer maken, dat haalde men uit meteoriet. Maar dat was zeldzaam, dus duur. In de greep zie je kleine versieringen. De groeven die je erin zitten zorgen ervoor dat de windsels vast blijven zitten. 

Deze dolk komt uit een streek in Iran en kan gebruikt worden voor de strijd, maar ook voor de  jacht. De dolk werd niet gebruikt om eten klaar te maken. Wie dit maakte, daar weten we eigenlijk helemaal niks van. In die tijd werd er niks op papier gezet.  

clock update 12 mei 2022, 9:00

Waarde dolk: € 3.500

TKK-Bonnefanten-Camus.jpg
schilderij
TKK-Bonnefanten-Camus.jpg
  • Voorstelling: Moeder met parasol en kind  
  • Maker: Blanche Camus (1884 geboren)
  • Herkomst: Frankrijk
  • Datering: jaren ‘20   
  • Materiaal: olieverf op doek
  • Afmetingen: 68 cm hoog, 92 cm breed

De tante van meneer heeft dit bij leven gegeven aan zijn moeder. Het heeft lang bij zijn moeder gehangen, toen was hij er al dol op. Na haar overlijden mocht hij het hebben. Het doet hem aan Frankrijk denken, het is een zonnig en vrolijk doek. Zijn kleinkinderen kijken er ook altijd naar. Misschien door het meisje of de vrolijke kleuren, dat het een aantrekkingskracht op kinderen heeft. Hij heeft het wel ooit laten schoonmaken.  

Paul van Rosmalen: Het schilderij is gemaakt door Blanche Camus. Zij was een uitgesproken Franse vrouwelijke kunstenaar en een kind van haar tijd, de jaren twintig van de vorige eeuw. Het schilderij ademt de sfeer van de Franse Côte d’azur in alle opzichten, qua compositie maar ook qua licht en kleur. Ze woonde sinds 1906 in Saint Tropez, dus dit zou heel goed de baai van Saint Tropez kunnen zijn. 

Haar vader en zuster waren heel bekende botanici, gespecialiseerd in orchideeen. Belangrijker is dat haar zus Aimée vele jaren lang model is geweest voor Blanche. Dus op dit schilderij zien we waarschijnlijk ook die zuster, Aimée. Deze jurk met bloemen is ook vaker afgebeeld. De zussen hadden een hechte band. 

Blanche Camus is het impressionisme trouw gebleven. Een andere groep ging rond 1910 met Picasso en Braque richting kubisme en abstractie. Maar Blanche Camus bleef trouw aan het impressionisme, de invloed van schilders als Matisse blijf je zien in haar werk. Het is typisch post-impressionisme. Ze is in Parijs klassiek opgeleid in de stijl van het impressionisme. In het Frankrijk van rond 1900 waren er meer vrouwelijke kunstenaars, Parijs liep cultureel gezien in de voorhoede van Europa. 

Bijzonder is dat op de achterkant een frans etiket geplakt is, waarop staat dat het schilderij in 1926 tentoongesteld is in Nederland. Het zou kunnen dat de tante van meneer het doek in die tijd gekocht heeft. Ze zat bij een beroemde Parijse galerie Bernheim Jeune. Via dat kanaal is haar werk over Europa maar zeker ook over Amerika verspreid. Ze wordt gezien als een ‘petit maître’, een kleine meester. 

clock update 12 mei 2022, 9:00

Waarde schilderij: € 10.000

Uitzending woensdag 11 mei 2022 om 20.35 uur op NPO 1 (Daarna is de uitzending terug te zien op NPO Start)

Deel dit artikel