Zondag 6 juni 2021 zien we vanuit diverse musea een mooie mix van ontdekkingen. Menno Hoencamp krijgt een Weense klok onder ogen, Mieke Zilverberg taxeert een Grieks zwartfigurige amfoor en Wim Bouman krijgt een 'Nkisi;' een spijkerbeeldje aan tafel.

TKK-6-6-amfoor.jpg
Griekse zwartfigurige amfoor
TKK-6-6-amfoor.jpg
  • Herkomst: Griekenland
  • Datering: rond 500 voor Christus
  • Materiaal: klei
  • Afmetingen: 24 cm hoog en 6 cm breed 

Deze amfoor is door de echtgenoot  van de eigenaresse gekocht op de Shoteby’s veiling in Londen in 1978. Hij was een verzamelaar en ging regelmatig met de nachtboot naar Engeland om daar de veiling te bezoeken. Deze vaas werd samen met een andere vaas aangeboden, maar zat helemaal onder het grijze stof dus hij wist niet zo goed of er ook een afbeelding op stond. Hij heeft er één gekocht en op de boot terug met een servetje schoongemaakt. Toen hij zag wat er onder het stof vandaan kwam, had hij spijt dat hij die andere niet gekocht had. Haar man is inmiddels overleden en zijn verzameling staat nog in een vitrinekast in de kamer. Ze heeft geen idee wat de waarde is. 

Mieke Zilverberg: 'Dit is een Griekse zwartfigurige amfoor, het woord amfoor betekent ‘aan beide kanten te dragen’. Dit type vaas werd gebruikt voor de wijn en komt uit de periode 510-500 voor Christus. De amfoor ging mee het graf in, daarom is de vaas nog zo goed bewaard gebleven. 

Op de amfoor staan aan beide kanten afbeeldingen. Aan de ene kant zie je dat een man met baard en leunend op een stok een vrouw begroet terwijl zij op een vouwstoel. Op de andere kant zie je dat de vrouw de bloem aanvaard heeft en pakt de man haar vast. Waarschijnlijk is dit een huwelijksaanzoek. Op de amfoor staat ook een lotus afgebeeld wat symbool staat voor het leven. Opvallend is dat alle blote onbedekte delen van de vrouw niet zwart zijn, maar wit gekleurd, wat in de Griekse schilderkunst typerend is bij het afbeelden van een vrouw. De decoraties om de scène heen zijn het eerst op de vaas geschilderd en pas daarna de scène zelf. 

De amfoor is gebroken geweest en daarna gerepareerd en op enkele plaatsen bijgeschilderd. Daardoor gaat er meer dan de helft van de waarde af'. 

Waarde amfoor: € 5.000 

TKK-6-6-Weense-klok.jpg
Klok
TKK-6-6-Weense-klok.jpg
  • Maker: Josef Hoffman 

  • Herkomst: Wenen, Oostenrijk  
  • 
Datering: rond 1925 

  • Materiaal: messing

  • Afmetingen: 32 cm bij 7 cm 

Deze klok komt uit de familie van mevrouw. Ze vindt het een prachtige klok, mooi in zijn eenvoud. De klok is gebruikt, daarom zijn er wat deukjes. Ze heeft de klok wel een keer laten taxeren, maar ze is vooral benieuwd naar het verhaal achter de klok.

Menno Hoencamp: 'Deze klok is van Josef Hoffman, de hoofdontwerper en oprichter van de Wiener Werkstätte uit Wenen. Deze werkplaats is gestart in 1903 en hier werden mooie gebruiksvoorwerpen ontworpen. De ontwerpers van de Wiener Werkstätte wilden unica maken, terwijl de rest juist was gefocust op massaproductie. Ze maakten sieraden, meubelen en keramiek zonder tierelantijnen en onnodige versieringen en sober ontworpen. Ze waren heel bekend en richtten hele huizen in. In 1932 is de werkplaats gesloten.

Onder op de klok staan twee stempels, eentje van het logo van de Wiener Werkstätte en de ander van de afkortingen van de werkplaats, WW. De beschadigingen zorgen er wel voor dat de klok in waarde is verminderd'. 

Waarde klok: € 15.000 

TKK-6-6-spijkerbeeldje.jpg
spijkerbeeld
TKK-6-6-spijkerbeeldje.jpg
  • Maker: Bakongo stam  
  • Herkomst: Congo
  • Datering: ca. 1900

  • Materiaal: hout en spijkers 
  • 
Afmetingen: 22 cm hoog, 14 cm breed

De eigenaar kocht dit zo’n dertig jaar geleden op een rommelmarkt in Rotterdam, hij heeft er ongeveer 300 gulden voor betaald. Hij is zelf kunstenaar, en haalt zijn inspiratie uit Afrikaanse objecten. In zijn eigen werk is er altijd een verband tussen cultuur en natuur, hij werkt veel met aardetinten, en dat zie je in dit soort ‘oerbeelden’ ook. Eigenlijk hoort er nog een spiegeltje op de buik, hij heeft getwijfeld of hij dat er nieuw in zou maken, maar was bang dat dat misschien ongeluk zou brengen…

Wim Bouwman bevestigt dat er inderdaad een spiegeltje mist op de buik van het figuur. Daarachter was een ruimte die werd gevuld met parafernalia als botjes, as, eierschalen, bloed, kruiden die tezamen kracht verleenden aan het spijkerbeeldje. In de spiegel kon je ook je voorouders zien. 

Zo’n spijkerbeeld heet een ‘Nkisi’. Het werd gebruikt tegenover het kwaad. Via het beeldje kon je in aanraking komen met de geestenwereld. Door er een spijker in te slaan, kon het ook werken als leugendetector - op dat moment kon je maar beter bekennen dat je toch iets slechts had gedaan.  Het werd vooral gebruikt voor zwarte magie, ‘kindoki’. Maar je kon er ook een spijker inslaan voor goede dingen, zoals ‘breng ons regen’!

Waarde spijkerbeeld: € 15.000 

Kijk de uitzending terug via NPO Start

Deel dit artikel