Woensdag 4 mei 2022 vanuit Oorlogsmuseum Overloon krijgt Karl Stimm een waardevolle lanspunt uit de bronstijd aan tafel, taxeert Willem Jan Hoogsteder een koperen schilderij met Maria en Jezus schilderij en Joseph Estié een blauw-witte Chinese pronkschotel. 

TKK-Oorlogsmuseum-Overloon-pronkschotel.jpg
een blauw-witte Chinese schotel
TKK-Oorlogsmuseum-Overloon-pronkschotel.jpg

Voorstelling: dame onder een parasol met bediende
Ontwerper: Cornelis Pronk
Herkomst : China
Datering: 1735-1740
Materiaal: porselein
Afmetingen: 51 cm doorsnede

De vader van mevrouw is kortgeleden overleden, dit staat nog in zijn huis. Haar moeder liep dagelijks van haar werk terug naar huis, daar zag ze deze schaal. Uiteindelijk kocht haar vader de schaal voor haar moeder, voor moederdag. Zo’n veertig jaar geleden. Hij heeft er toen zo’n 1.000 gulden voor betaald. Moeder deed dan water met waxinelichtjes erin. Later raakte de schaal uit de gratie, schoof ze hem onder de kast. Totdat er een taxateur kwam, die zag hem onder de kast staan. Toen is hij voor 8.000 euro getaxeerd. Dat was begin jaren tachtig. Het zou een ‘Cornelis Pronk’ zijn en zeldzaam zijn qua grootte. Nu wil ze graag weten of dat klopt. Is het nou echt, of is het een nepper? 

Joseph Estié: De Nederlandse tekenaar Cornelis Pronk maakte het ontwerp voor deze schotel. In opdracht van de VOC maakte hij aquarellen met vier verschillende ontwerpen, die als voorbeeld dienden voor de Chinezen die in China het porselein beschilderden. Deze parasoldame is daarvan het meest geliefde ontwerp. De Chinese hoogwaardigheidsbekleder met haar dienaar die een parasol ophoudt, staat in een tuinachtig landschap met lepelaars. De originele aquarel wordt nog steeds bewaard in het Rijksprentenkabinet.  

In 1735 kwam de eerste levering Pronk porselein in Nederland binnen. Het meeste was in Imari porselein, met ijzerrood zwart en goud. Typerend is ook dat de achterkant met insecten is beschilderd. Er was enorme vraag naar het Pronk porselein. De naam verwijst naar de maker van het ontwerp, maar je kon er uiteraard ook mee pronken. De schotel heeft een krankzinnig groot formaat, dat is erg zeldzaam. 

clock update 6 mei 2022, 9:00

Waarde schotel: € 20.000

TKK-Overloon-Maria-Jezus.jpg
koperen schilderij
TKK-Overloon-Maria-Jezus.jpg

Voorstelling: Maria met Jezus
Maker: Frans Francken
Herkomst: Antwerpen
Datering: 17e eeuws   
Materiaal: koper 
Afmetingen: 22 cm, 11 cm 

Meneer komt oorspronkelijk uit Den Haag, Statenkwartier, waar hij met een aantal jongens in een huis woonde. In één van de oude, statige panden in de straat woonde een man alleen zonder kinderen. De man werd ernstig ziek en omdat hij geen erfgenamen had, wilde hij van zijn kunst af. Iedereen mocht wat meenemen en meneer koos onder andere dit schilderij. Dat is nu een jaar of vijftig geleden. Meneer vindt het een bijzonder schilderij, hij is zelf ook katholiek opgevoed dus het heeft jaren in zijn huis gehangen. Wat de waarde is, is bij hem niet bekend.

Willem Jan Hoogsteder: Maria met kind is al sinds het begin van de schilderkunst geschilderd. Begonnen met Jan van Eyck en de meest intieme voorstelling in de religieuze schilderkunst. Maria en kind wordt door de hele wereld herkend, iedereen kan zich hiermee vereenzelvigen. Iedere vrouw begrijpt dit, maar ook iedere man is kind geweest. Hier ziet hij er nog heel onschuldig uit, maar uiteindelijk offert hij zijn leven. Het is heel katholiek, maar tegelijk ook heel menselijk. 

Het schilderij is niet gesigneerd, maar het komt het dichtst in de buurt van Frank Francken. Francken is een echte schildersfamilie uit Antwerpen, wat je in die tijd vaker zag, grote families die allemaal schilderden. Iedereen werkte dan mee, de één was verantwoordelijk voor de achtergrond, een ander familielid schilderde Maria. De familie Francken komt uit dezelfde tijd als Rubens. 

Het is geschilderd op koper, dat was duurder dan op paneel of doek. Koper is heel vlak, dus heel erg geschikt om te beschilderen. Ook dit schilderij is heel mooi gemaakt. Je kan aan koper niet zien hoe oud iets is, dus het werd ook vaak gebruikt voor vervalsingen. Het heeft wat schade dus je zou het moeten restaureren. 

clock update 6 mei 2022, 9:00

Waarde Maria met kind: € 7.500

TKK-Overloon-lanspunt.jpg
lanspunt
TKK-Overloon-lanspunt.jpg

Herkomst: Kesteren
Datering: Bronstijd, ca 1000 voor Christus  
Materiaal: brons
Afmetingen: 22 cm lang, 4 cm breed

Meneer vond deze lanspunt in een sloot bij Kesteren in de Betuwe. De sloot werd vernieuwd, de kant werd afgegraven. Er zat nog geen water in, op een meter diepte in de kant scheen de zon op iets blauws dat uitstak. Meneer liep met metaaldetector en kreeg een harde piep. Hij kon hem er zo uithalen. 

Hij vindt regelmatig Romeinse stukken met de metaaldetector. Hij gaat elke week zoeken. Meestal in de Betuwe waar de oude Romeinse weg liep, daar woont hij vlakbij. Zo gaaf als deze lanspunt komt hij ze zelden tegen. Hij heeft, zoals het hoort, zijn vondst gemeld bij de PAN, Portable Antiques Nederland. 

Karl Stimm: Deze lanspunt is erg gaaf. Er is weinig materiaal gebruikt, hij is professioneel gegoten. Ze kwamen in heel Europa voor maar je vindt zoiets bijna nooit in Nederland. Het is een schoolvoorbeeld van wat het moet zijn. Het patin met de blauwe kleur is mooi, dat komt door antimoon dat in de grond zit.  Het komt uit de bronstijd. We weten niet zo goed hoe men toen vocht, maar dit is in ieder geval een steekwapen. Het zal geen werpspeer geweest zijn, daar is die kop veel te duur voor. Het zal op een steekwapen gezeten hebben. Belangrijk is dat we de vindplaats weten. Normaal gesproken zou de waarde circa 300 euro zijn, maar doordat we de herkomst weten, is het veel meer waard.  

clock update 6 mei 2022, 9:00

Waarde lanspunt: € 1.000

Uitzending woensdag 4 mei 2022 om 21.00 uur op NPO 1 (daarna is de uitzending terug te zien op NPO Start)

Deel dit artikel