Rapport van Frans Hals-expert Claus Grimm

In aflevering 2 over Frans Hals maakt het team een reconstructie van het portret van de heilige Jacobus Zaffius uit het Frans Hals Museum. Tijdens het maken hiervan ontstaat er twijfel over de echtheid van het originele schilderij. Het team onderzoekt dit doek met de nieuwste technische middelen en gaat naar de grootste Hals-expert ter wereld: Claus Grimm. Hij heeft op basis van de onderzoeksgegevens een rapport opgesteld waarin hij zijn oordeel velt. Is dit een echte Hals of niet?

• Het is mogelijk dat er ter herinnering aan Zaffius door de begunstigde instellingen of door de katholieke gemeenschappen meerdere portretten van Zaffius zijn besteld. Het idee dat Hals twee keer een koppartij schilderde, of een eigen voorstelling in een tweede versie heeft verwerkt, is ongewoon, maar kan niet worden uitgesloten.

• Het is echter even denkbaar dat het huidige borstbeeld uit het Frans Hals Museum eerst werd geschilderd en ter voorbeeld diende voor het driekwartsportret (het grotere portret dat we uit de prent kennen).

• Het kan ook betekenen dat het borstbeeld op paneel als studie diende voor een meer precies en verder uitgewerkte versie op canvasdoek. Dat kwam bij andere kunstenaars ook voor, zoals met schilderijen van Van Dyck. Het is lastig om een persoon op een groot doek te schilderen, vandaar dat er eerst een studie-portret werd gemaakt van het gezicht. 

• Het schilderij uit het Frans Hals Museum zou ook later naar het grotere schilderij kunnen zijn geschilderd als borststuk (dus zonder de context van omgeving, stoel, schedel). Voor een dergelijke afronding door assistenten spreekt het samengedrukte familiewapen, dat waarschijnlijk overgenomen werd van het verloren gegane grote formaat.