Barstje halveert waarde van bijzonder VOC-bord in Tussen Kunst en Kitsch

‘Kijk uit, het is een bijzonder bord’, waarschuwde zijn opa het bezoek altijd. Hoe bijzonder de Chinese porseleinen schaal werkelijk is, ontdekt de huidige eigenaar pas in Tussen Kunst en Kitsch. Maar een klein barstje aan de achterkant heeft grote gevolgen voor de waarde…

Deze aflevering van Tussen Kunst en Kitsch vanuit het Mediamuseum Beeld & Geluid zie je zondag 27 september 2026 om 21.45 uur op NPO 1.

Raadselachtig verhaal

Het bord stond op de schouw bij de grootouders van de huidige eigenaar, omringd door een aantal kleinere borden. Deze zijn bij andere familieleden terechtgekomen. 

In 1980 kwam het bord in handen van de moeder van de huidige eigenaar. Toen was het al duidelijk dat één van haar zoons het zou erven. Sinds 2000 staat het bord bij hem thuis. 

Over de achtergrond van het bord is weinig bekend. Wel is duidelijk dat opa boer was en woonde in een boerderij aan de Zuiderzee, net buiten Putten. Zijn vader was schipper op de Hanzevaart en had veel handelscontacten; mogelijk heeft hij het bord tijdens een van zijn reizen gekregen of gekocht.

De eigenaar hoopt in Tussen Kunst en Kitsch meer te weten te komen over het geheimzinnige bord van zijn grootouders, met wie hij een goede band had. Zijn broer werkt aan een boek over de familie, daar zou het verhaal mooi in passen. 

Een statement

Tussen Kunst en Kitsch-expert Joseph Estié: ‘Ik kende die borden wel want het komt uit een reeks, maar ik heb het nog nooit bij Tussen Kunst en Kitsch gezien. Dit is echt een zeer bijzonder stuk want het is in feite propaganda. Ze hebben daar wat mee willen duiden waar wij nog altijd niet achter komen.'

‘We denken dat het een bewindhebber van de VOC moet zijn geweest die deze bestelling heeft gedaan. Er werd niet van gegeten, niets opgelegd, dit is een statement.’

Het is Chinees porselein, waar het wapen van Mechelen op staat. Het bord is vervaardigd tussen 1710-1725 en behoort tot de categorie Famille verte. Daar zit nooit een Europese invloed in, behalve bij dit soort schotels: in het platte stuk zijn wapens aangebracht van Vlaamse en Nederlandse provincies en steden. Er zijn 21 verschillende wapens bekend, in vijf variaties. 

Dit unieke bord dankt zijn bijzondere karakter aan de manier waarop het gebakken is, het ging maar liefst drie keer de oven in. Exemplaren duiken nog regelmatig op, wat wijst op een omvangrijke productie.

Waarschijnlijk is het een propagandastuk dat een rol speelde rondom politieke machtswisselingen. Dit was destijds het ultieme pamflet of flyer van de moderne tijd.

Barstje halveert waarde

Expert Joseph Estié : ‘Het is een fantastisch bord, maar ik ben streng. Het heeft een klein barstje. Die zit aan de achterkant en is duidelijk zichtbaar. Daar moet u wat aan doen. Net als wanneer je een gaatje in je kies hebt, dat is helemaal niet ingewikkeld. En dan behoud je de klank en je vermijdt dat de barst verdergaat.'

Wat dat betekent voor de waarde vraagt presentator Frits Sissing. Expert Estié: ‘Dan denk ik dat je kunt zeggen dat, en ik ben streng, dat het misschien halveert.’

Ondanks het barstje taxeert hij het bord op 10.000 euro. ‘Kijk, dan is er toch nog een mooi stuk overgebleven. Prachtig’, zegt de eigenaar.

→ Lees ook: Doos met glazen ogen blijkt duizenden euro's waard