Van 27 tot en met 29 maart 2026 organiseert het Mondriaan Fonds een nieuwe editie van Prospects tijdens Art Rotterdam. De tentoonstelling toont werk van tientallen startende kunstenaars die met steun van het fonds hun praktijk verder ontwikkelen. In deze reeks spreken we een aantal van deze makers. Dit keer richten we de lens op Samboleap Tol.
Oorsprong
Samboleap Tol is een kunstenaar die kinetische geluidssculpturen maakt en daarbij een opvallend soort cultureel denkwerk verricht: ze behandelt geschiedenis niet als decor, maar als een levend systeem van overdracht, misverstanden, vertalingen en teruggevonden verbanden. Haar huidige praktijk ontstond niet in één rechte lijn. Als kind droomde ze al van een leven in de kunst, maar die richting kreeg van huis uit weinig ruimte. Ze ging aan de slag als marketeer en reisde veel, ondertussen op zoek naar culturele oorsprong, herkenning en verbinding.
Warmte en gevoel
Door de aandacht en toewijding in haar onderzoek en maakproces voelt het verleden in haar werk bijna dichtbij, alsof je er met je handen bij kunt. Ze wil ook dat bezoekers het gevoel krijgen dat ze iets aanraken dat ouder is dan henzelf, “encoded messages” van vroeger, die je niet meteen hoeft te begrijpen. Het mag beginnen met: ik snap het niet, maar ik voel dat er iets zit, dus ik wil het leren. Dat verlangen naar leren is bij Tol ook een vorm van verbondenheid. Tol werkt intensief samen met historici en taalkundigen, maar ook met makers in Jepara, waar houtsnijwerk al generaties lang wordt doorgegeven en gevormd door verschillende culturen. In die uitwisseling krijgen traditionele vormen opnieuw betekenis. Niet als iets van vroeger, maar als iets dat nu nog leeft.
Wat haar werk uiteindelijk universeel maakt, is precies die methode: Tol bouwt geen gesloten cultuurtempel, maar een open systeem waarin ritueel, techniek, taal en herinnering door elkaar mogen lopen. Haar installaties zoeken naar manieren waarop mensen, ook als ze ver van het land van herkomst wonen, elkaar kunnen ontmoeten via gedeelde handelingen: kijken, luisteren, aanraken, opnieuw leren.
Op een plek die ogenschijnlijk niets met ‘oorsprong’ te maken heeft, ontstond een sleutelmoment in haar zoektocht: een vliegveld in Yogyakarta. Tol herkende er Hanuman, de aapgod die ze als kind kende uit Cambodjaans theater. Alleen liep hij nu rond in Indonesië. Dat kleine schokeffect, “hoor jij hier wel?”, werd een grote vraag: hoe kan iets tegelijk vertrouwd en verplaatst zijn? Hanuman blijkt via India in meerdere Zuidoost-Aziatische tradities terechtgekomen, telkens opnieuw “genationaliseerd”. Voor Tol werd dat inzicht een artistieke motor. Niet om de juiste vlag bij het juiste beeld te hangen, maar om terug te gaan naar een tijd waarin uitwisseling, vertaling en mengvormen de norm waren.
Starlight
Op Prospects toont Tol Starlight, een kinetische installatie waarin beweging, geluid en symboliek samenkomen. Het werk bestaat uit bewegende onderdelen, een watergong met nevel, een soundscape van traditionele drums en zelfs een zeldzame meteoriet. De vorm is geïnspireerd op langgerekte, puntige sierornamenten die in veel delen van Zuidoost-Azië opduiken op tempeldaken, danskostuums en ceremoniële objecten, vaak als verwijzing naar de kosmische berg Meru.
In de houten panelen verwerkte Tol teksten van vrienden en mentoren, gegraveerd in hun voorouderlijke schriften, van Khmer en Kawi tot Hindi en Arabisch. Op een goudkleurige plaat naast het werk verschijnen de vertalingen, als een stille kring van stemmen rond de installatie. Starlight verbindt op die manier verschillende talen en culturele tradities, maar gaat ook over zorg en overdracht: hoe advies, herinneringen en gedeelde wijsheid zich door generaties en gemeenschappen verplaatsen. Voor Tol is het werk tegelijk een herinnering aan de mensen van wie die woorden afkomstig zijn, mentoren en vrienden wier steun en raad aanvoelen als die van een gekozen familie.
Je kunt het werk van Samboleap bekijken bij Prospects van het Mondriaan Fonds, onderdeel van Art Rotterdam. Van 27 t/m 29 maart in Rotterdam Ahoy.
Voor meer informatie over bereikbaarheid en tickets verwijzen wij je graag naar de website van Art Rotterdam.