Tentoonstelling Foute boeken? in Museum Meermanno

10 januari 2020

Welke boeken kunnen echt niet meer? Die vraag stelt Museum Meermanno aan de bezoekers van de tentoonstelling ‘Foute boeken?’. Van ‘Het groote negerboek’ tot Wolkers ‘Turks Fruit’. Kunnen deze boeken kwaad? Tot en met 1 maart 2020 kun je zelf je mening komen geven.

In Nu te Zien! reizen museumdirecteuren het hele land door om kijkers te wijzen op tijdelijke tentoonstellingen die je niet mag missen! Daarnaast tipt de online redactie elke week een tentoonstelling die Ook te Zien! is. Deze week is dat 'Foute Boeken?' in Museum Meermanno in Den Haag.

Mein Kampf

In een vitrine staan ze naast elkaar, de vijf meest controversiële boeken. De Bijbel, de Koran, Mein Kampf, Het Rode Boekje van Mao en The Origin of Species van Darwin. Deze boeken hebben miljoenen mensen beïnvloed en doen dat nog steeds. Er zijn oorlogen om gevoerd en mensen om vermoord. En ook dat gebeurt nog steeds.

Woorden hebben een onmetelijke kracht en kunnen het denken van hele bevolkingsgroepen bepalen. Verhalen zijn nooit zomaar verhalen. 'Woorden kunnen voor veel onheil zorgen, boeken kunnen een zwaard zijn', zegt Conservator Bert Sliggers in Het Parool. Achter elk boek schuilt een denkwijze, een visie op de wereld. Dat die denkwijze veranderlijk is laat ‘Foute boeken?’ pijnlijk duidelijk zien.

Kannibalen

Het schaamrood staat op je kaken als je langs de tientallen kinderboeken over ‘negers’, ‘nikkertjes’ en ‘roetmoppen’ loopt. Maar ooit was dit de normaalste zaak van de wereld. In deze zogenaamd onschuldige kinderverhalen is het zwarte personage altijd de dommerd die niets van zijn fouten leert en is het witte kind altijd de redder in nood. Of nog erger, de Afrikaanse personages worden afgespiegeld als gevaarlijke kannibalen. De meeste bezoekers zullen aanvoelen dat je dit toch echt niet meer kan voorlezen anno 2020.

“Woorden kunnen voor veel onheil zorgen, boeken kunnen een zwaard zijn.”

Conservator Bert Sliggers

Mama kookt, papa leest de krant

Maar hoe zit het met de boeken met seksistische man-vrouw-patronen? Veel geliefde kinderboeken zitten vol stereotyperende rollen voor mannen en vrouwen. Denk maar aan Jip en Janneke waarin moeder kookt en vader de krant leest. Of sprookjes waarin prinsessen verlangen naar een man die hen komt redden. Zijn deze verhalen nog wel van deze tijd? Welke denkwijze willen we onze kinderen meegeven? Waar ligt de grens?

Nergens geeft de tentoonstelling antwoord op dit soort vragen. Museum Meermanno hoopt op deze manier dat mensen zelf hun mening vormen en zo onderdeel worden van een belangrijke maatschappelijke discussie.