Muzen van Morgen 2026: Dit is Noa Zuidervaart

Noa Zuidervaart (1999) vertaalt pittige denkstukken naar beeldend werk. Denk aan theorieën over het collectief bewustzijn of aan geomantie, een oude methode om de toekomst te voorspellen. De brede interesse van de jonge kunstenaar, die woont en werkt in Arnhem, levert veelzijdig werk op.

Dat Noa Zuidervaart een denker is, wordt meteen duidelijk bij een bezoek aan zijn atelier - een lichte ruimte in een voormalig schoolgebouw - dat hij deelt met een bevriende illustrator. Hij vertelt over zijn afstudeerproject toen hij ‘helemaal in de ideeën zat van Carl Jung’. ‘Die had theorieën over een collectief bewustzijn, wat we als mensheid delen. Hoe kan het dat we aan deze kant van de wereld symbolen en beelden delen die aan de andere kant van de wereld óók gebruikt worden voor grote menselijke thema’s. Ik vind dat enorm interessant. Hoe plaats je dat in tradities, hoe kan ik daar mijn eigen betekenis aan geven en vooral: hoe kan ik daarmee aan de haal?’

Grenzeloos grasduinen

Hij studeerde aan de ArtEZ Academie voor Art & Design in Zwolle. ‘Toen ik begon met die opleiding was mijn idee om illustrator te worden. Dus dat ik in opdracht werk zou maken. Maar de opleiding was heel breed. Je mocht echt alles doen, allerlei disciplines onderzoeken, daartoe werd je echt uitgedaagd door docenten. Zo merkte ik al vrij snel dat ik het veel interessanter vond om met mijn eigen onderzoeken bezig te zijn. Ik vind het ook leuk om af en toe in opdracht te werken, maar het is gewoon heel lekker als je je eigen ding mag doen, je eigen interesses mag uitdiepen.’

En dankzij dat grenzeloze grasduinen in allerlei disciplines maakte hij een installatie als afstudeerproject. Mét tekeningen, want tekeningen, illustraties, blijven altijd de basis van zijn kunstwerken. Daar begint het mee. Als kind tekende Zuidervaart al veel. ‘Ik ben altijd creatief bezig geweest en tekenen is heel toegankelijk. Om aan de slag te gaan, heb je niet meer nodig dan potlood en papier.’

Zijn afstudeerproject in 2021 noemt hij een ‘kantelpunt’. Met een lach: ‘Ik was altijd al heel nieuwsgierig, wilde alles uitproberen, maar in het laatste jaar van de academie werd alles ineens heel echt. Ik ging bewuster nadenken: waar wil ik mee naar buiten treden?’ De uitkomst van al dat denkwerk? ‘Ik wilde een soort wereld creëren waarin die tekeningen, die wereld die ik daarin schep, ‘beleefbaar’ worden. Ook fysiek, zodat je je ertoe kunt verhouden, dat je erdoorheen kunt bewegen.’

Toekomst voorspellen

Hij is gefascineerd door hoe wij als mens betekenis geven aan dingen waar geen verklaring voor is. ‘Dat hangt samen met de symbolen, een beeld dat we daarvoor geven, want als je er geen woorden voor hebt, kun je er wel een symbool voor bedenken.’ Dat sluit mooi aan bij zijn laatste project waarvoor hij onderzoek heeft gedaan naar geomantie. Dat is een oude voorspelmethode die al honderden jaren oud is en ooit in Afrika is ontstaan, en via Zuid-Azië en een aantal Arabische landen naar Europa is gereisd.

‘Het is een manier om de toekomst te voorspellen. En daar had ik zelf een enorme behoefte aan, omdat we in een tijd leven waarin de toekomst heel onzeker is. Dus ik zocht naar een manier om daar grip op te krijgen. Mijn eerste reactie is dan, als kunstenaar, maar ook als mens, hoe hebben we het hiervoor gedaan? Dan kom je uit op toekomstvoorspelmethoden als bijvoorbeeld tarot en handlezen. Tarot is interessant, maar daar zit al een hele rijke beeldcultuur aan vast. Dan is het lastiger om daarmee aan de haal te gaan. Handlezen is heel persoonlijk, dat gaat over je persoonlijke levenspad. Terwijl ik juist op zoek was naar een manier om grip te krijgen op al die ontwikkelingen die er gebeuren in de wereld. Zo kwam ik op geomantie. In de basis komt het erop neer dat je objecten werpt en zo het toeval laat bepalen. Het lezen van die patronen zou je dan iets kunnen vertellen over de toekomst.

Het is niet dat ik een spirituele maker ben, en dat ik daar echt in geloof, ik ben meer geïnteresseerd in het waarom, het bestaan van dergelijke rituelen.’ Hij is geen doemdenker, integendeel, maar de toekomst kan verlammend werken, zegt hij. ‘Ik probeer daarmee om te gaan, door te kijken naar methodes uit het verleden. In al mijn projecten tot nu toe, kijk ik terug hoe we het als mensheid hebben aangepakt. Omdat er toch een soort van waarheid in schuil moet gaan.’ Hij maakte het concreet met onder meer muurschilderingen, met patronen van stippen. ‘Geomantie kent eigenlijk helemaal geen beeldtraditie, het is vooral een orale traditie of een traditie die werd overgegeven door het te doen. Voor mezelf als maker zag ik daar een rol in. Ik kan daar beeld aan toevoegen. Ik kan die praktijk nieuw leven inblazen door er beeld aan toe te voegen.’

Achterwaarts lopen

Tijd vindt hij een interessant thema. ‘Omdat het gaat over de toekomst, het verleden en hoe je je daartoe verhoudt. Hier in het westen kijken we naar tijd als iets linears, als iets waar we zo snel mogelijk naartoe moeten, maar er bestaan ook ideeën dat de toekomst iets is wat achter ons ligt. Dat je kijkt naar het verleden. Dat is wat ik doe met mijnm werk. Het is een andere manier van je tot de tijd verhouden. Alsof je achterwaarts loopt en toekomst verleden wordt, waardoor je zicht krijgt op tijd. Ik vind dat een heel mooi concept.’

Zuidervaart is nu vijf jaar bezig als kunstenaar. Hij staat dus aan het begin van zijn carrière. Hoe ziet hij de toekomst? ‘Het klinkt een beetje cheesy, maar ik leef nu al waar ik van droom. Natuurlijk droom ik van een mooie solotentoonstelling in een groot instituut, dat lijkt me hartstikke leuk. Maar als ik op deze voet verder kan, mezelf kan blijven ontwikkelen, mooie nieuwe dingen maken en andere inspirerende kunstenaars en curatoren kan ontmoeten, ben ik al heel erg blij.’ 

Op 13 mei 2026 verschijnt de mei-editie van MUZE Magzine met daarop de cover die Noa heeft ontworpen:

Noa: " Op het werk ‘a thought, spiraling into’ zie je een mensfiguur, omgeven door een netwerk van losse tekeningen. Deze verbeelden voor mij gedachten die zich met elkaar verwikkelen. Uit de mond van de figuur komt een tekstballon, alsof hij probeert deze stroom aan gedachten onder woorden te brengen. Dat moment vormt het uitgangspunt van dit werk: in ons hoofd zijn gedachten nog vloeibaar, maar zodra we ze uitspreken, krijgen ze een vaste vorm.

De spiraal, die zowel in het beeld als in de titel terugkomt, versterkt dit idee. Zij staat voor een manier van denken die niet rechtlijnig verloopt, maar zich in lussen ontwikkelt. De titel kan daarom als een mantra worden herhaald: ‘a thought, spiraling into a thought, spiraling into a thought, spiraling into’. Ik zie gedachten als een voortdurend proces zonder duidelijk begin of einde."